Türkiye yabancıların hem yaşamak hem de çalışmak için tercih ettiği ülkelerin başında geliyor. Bu da çalışma ve oturma izinlerinin düzenlenmesini ve bazı önemli prosedürleri beraberinde getiriyor. Özellikle son yıllarda artan yabancı nüfus yeni düzenlemeleri de gerektiriyor. Çalışma ve oturma izni alınması zorunlu mudur? Çalışma ve oturma izni almak için neler yapılmalı? Türkiye’de oturma izni almak için hangi belgelerle birlikte başvurmak gerekiyor? Tüm bunlarla ilgili olarak çalışma ve oturma izni avukatından destek almak önemli bir rol oynuyor.

 

Çalışma ve oturma izni avukatının en önemli rolü ikamet tezkeresi (oturma izni) ve çalışma izni konularında bilgi ve deneyimleriyle etkili bir sonuç alınmasına destek vermesi. Türkiye yabancıların çalışmak ve oturmak için çok fazla tercih ettiği ülkelerden biri olduğu için oturma ve çalışma izinleri de bu doğrultuda önem kazanıyor. Oturma izninde yapılan yeni düzenlemelerle birlikte 18 Mayıs 2015 tarihinden itibaren başvuru prosedürü de değişti. Artık başvurular İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne yapılıyor. Türk vatandaşı olmayıp da Türkiye’de oturmak isteyenlerin, vize süresi veya vize muafiyet süresi içinde oturma izni (residence permit) almak için başvuru yapmaları zorunlu. Üstelik bu başvurunun Türkiye sınırlarına girişten itibaren 30 gün içerisinde yapılması gerekiyor.

 

Çalışma İzni Belgesi Almak Zorunlu mu?

Yabancıların çalışma ve ikamet izinleri işlemlerinin birbirine bağlı olduğunu unutmayın. Çalışma izin belgesi başvuru sırasında oturum amaçlı, en az altı ay süreli ve süresi dolmamış ikamet izni de alınması gerekiyor. Çalışma izni alan bir yabancının, önceden alınan oturum amaçlı ikamet iznini, çalışma amaçlı ikamet iznine çevirmesi gerektiğini de hatırlatalım. Çalışma izni belgesi alma süresi ise Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na başvuru yapılması itibariyle başlıyor.

 

4817 Sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun Türkiye’de bağımlı ya da bağımsız çalışan tüm yabancıları, bir şirkette meslek eğitimi gören yabancıları ve yabancı uyruklu personel çalıştıran tüm gerçek ve tüzel kişileri kapsıyor. Çalışma izninden muaf tutulan yabancıları sıralayacak olursak şöyle:

 

  • Doğumla Türk Vatandaşlığı kazanıp Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkma izni alak suretiyle vatandaşlıktan çıkanlar
  • Basın Kanunu kapsamında çalıştırılacak olan basın işçileri
  • Yabancı basın mensupları
  • Bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşlarınca kanunla verilen yetkiye dayanarak çalışma izni verilen veya istihdam edilenler,
  • Yönetmelikle karşılıklılık ilkesi, uluslararası hukuk ve Avrupa Birliği hukuku esasları dikkate alınmak suretiyle çalışma izninden muaf tutulan yabancılar

 

Çalışma İzni Türleri

Çalışma izninin 4 farlı türü bulunuyor. Süreli çalışma izni, süresiz çalışma izni, bağımsız çalışma izni ve istisnai çalışma izni.

 

  1. Süreli Çalışma İzni: Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe, iş piyasasındaki durum, çalışma hayatındaki gelişmeler, istihdama ilişkin sektörel ve ekonomik konjonktür değişiklikleri dikkate alınarak, yabancının ikamet izninin süresi ile hizmet akdinin veya işin süresine göre, belirli bir işletme ve belirli bir meslekte çalışmak üzere en çok bir yıl süreyle veriliyor. Bir yıllık çalışmanın ardından aynı işyeri veya aynı meslekte çalışmak üzere bu süre üç yıla kadar, bu süre sonunda da aynı meslekte ancak bu defa dilediği işverenin yanında çalışmak üzere altı yıla kadar uzatılabiliyor. Bununla birlikte Türkiye’ye çalışmaya gelen yabancının beraberinde getirmesi gerektiği eşi ve çocuklarına da en az 5 yıl kesintisiz ikamet etmiş olmaları şartıyla süreli çalışma izni verilebiliyor.

 

  1. Süresiz Çalışma İzni: Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe, Türkiye’de en az 8 yıl kanuni ve kesintisiz ikamet eden veya toplam 6 yıl boyunca kanuni olarak çalışan yabancılara süresiz çalışma izni verilebiliyor.

 

  1. Bağımsız Çalışma İzni: Bağımsız çalışacak yabancılarda çalışma izni verilebilmesi için Türkiye’de en az 5 yıl kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş olmak koşulu aranıyor.

 

  1. İstisnai Çalışma İzni: Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe; ilgili maddede sıralanan yabancılara veriliyor.

 

Çalışma izni başvuruları Türkiye içinden yapılabiliyor. Aynı zamanda gibi yurtdışında bulunan Türkiye Cumhuriyeti Dış Temsilcilikleri aracılığıyla da çalışma iznine başvurmak mümkün. Ancak Türkiye’de bulunan yabancılar, geçerliliği devam eden ve en az 6 ay süreli ikamet izinleri varsa Türkiye’de de çalışma izni için başvuruda bulunabiliyorlar. Yurtdışından yapılan başvurularda süreç şöyle işliyor: Yabancılar çalışma izni başvurularını uyruğunda bulundukları ya da daimi olarak ikamet ettikleri ülkedeki T.C. dış temsilciliklerine yapıyorlar. Başvuru kabul edilirse T.C. dış temsilciliğince verilecek referans numarası Türkiye’de bulunan işverene iletiliyor. İşveren bu referans numarası ile çalışma izni başvurusunda bulunuyor. Çalışma izni onaylanan yabancıların, ön başvuru yaptıkları T.C. dış temsilciliğine müracaat etmeleri ve çalışma vizesi alarak ülkeye giriş yapmaları gerekiyor.

 

Oturma İzni Almak Zorunlu Mudur?

Yabancı uyrukların kişilerin Türkiye’de kesintisiz yaşayabilmeleri için vize süresi veya vize muafiyet süresi içerisinde oturma izni/ikamet tezkeresi (residence permit) için başvuru yapmaları zorunlu tutuluyor. Türkiye’de yasal kalış süresi hesaplanırken, yurda giriş tarihinden itibaren geriye doğru 180 gün içinde 90 günü aşmamış olma koşulu uygulanıyor. Bu sebeple son 180 gün içinde Türkiye’de kaldığı süre 90 günü geçen yabancılar eğer Türkiye’de kalmaya devam etmek istiyorlarsa oturma izni için başvuruda bulunmak zorundalar.

 

Oturma izni belgesinin alınabilmesi 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında düzenlenmiş durumda. Türkiye’de oturma iznine başvurmak için hangi belgelerin gerektiğine gelirsek:

 

  • Öncelikle elektronik ortamda İkamet İzni Başvuru Formu doldurulmalı ve bu form yabancı veya yasal temsilci tarafından imzalanmalı.
  • Pasaport veya yerine geçen belgenin aslı ve fotokopisi
  • son 6 ay içerisinde çekilmiş 4 adet biyometrik fotoğraf
  • Kalınacak sürede yeterli ve düzenli maddi imkana sahip olduğuna dair beyan
  • Geçerli sağlık sigortası (Sigorta süresinin istenilen oturma izni süresini kapsaması gerektiğini de unutmayın.)
  • Tercih edilen oturma izni çeşidi ve kalma nedenine göre idare tarafından talep edilen destekleyici belgeler

 

Oturma İzni Başvurusu ve Oturma İzni Türleri

Oturma izninin türleri olduğu gibi başvuru sırasında gerekli olan belgeler de izin türlerine göre farklı olabiliyor. Bu iznin türleri ise yabancıların Türkiye’de bulunma amaçlarının yanı sıra vize türüne göre de belirlenebiliyor. Türkiye’ye yalnızca turistik amaçla, eğitim için, eşini ziyaret etmeye, iş görüşmesi gerçekleştirmek veya staj yapmak amacıyla, ev hizmetlerinde çalışmak için veya başka sebeplerle gelenlerin oturma izin türleri süreli ve süresiz olmak üzere değişiyor. Oturma izin belgesi verilmesi ülkeye göre de değişiklik gösterirken genel olarak ilk seferde 6 ay veya 1 yıllık oturma izni veriliyor. Göç İdaresi resmi sitesinde belirtilen 6 tür oturma izinleri ise şunlar:

 

  1. Kısa Dönem İkamet İzni

 

  1. Aile İkamet İzni

 

  1. Öğrenci İkamet İzni

 

  1. Uzun Dönem İkamet İzni

 

  1. İnsani İkamet İzni

 

  1. İnsan Ticareti Mağduru İkamet İzni

 

Hangi ülkenin vatandaşı olunduğuna bağlı olarak o ülke ile Türkiye arasındaki ikili anlaşmalar ve adli sicil kaydı da oturma izni verilirken mutlaka inceleniyor. Buna bağlı olarak da ek belgeler talep edilebiliyor. Son dönemde artan başvurular nedeniyle randevu almak zorlaştığında başvuru süresi bakımından yaşanan sıkıntılar söz konusu. Göç İdaresi’nin bu konudaki çözümü ise şöyle: Oturma izni başvurusunda bulunmuş olan yapmış yabancılar “müracaat belgesi” ile vize süreleri veya vize muafiyet süreleri son bulsa bile bu belge ile Türkiye’de randevu tarihine kadar kalabiliyorlar.

 

Özgür Önder Hukuk Bürosu Çalışma ve Oturma İzni Avukatı Hizmeti

Sizde oturma izni almak istiyorsanız Çalışma ve Oturma İzni Avukatı olarak hizmet vermeye hazırız.