Resmi Belgede Sahtecilik Suçu Nedir?
Resmi belgede sahtecilik suçu nedir?

Bir resmi belgenin sahte olarak düzenlenmesi, aldatıcı nitelikte değiştirilmesi, kullanılması hareketlerinden birisini gerçekleştiren kimse TCK m. 204 hükmü uyarınca 2 yıldan 5 yıla kadar cezalandırılır.

Resmi belgeden söz edebilmek için;

  • Belgenin yazılı olması,
  • Hukuk dünyasında fark yaratması,
  • Bir beyanı cisimleştirmesi,
  • Düzenleyenin belirli olması,
  • Kamuya sunulabilir olması,
  • Sürekliliği bulunan her maddi şey olabilecektir; önemli olan taşınabilir olmasıdır.

Resmi belge, bir kamu görevlisi tarafından belgeyi düzenleme hususunda görevi bulunması dolayısıyla düzenlenmeli olup yani yetkili memur tarafından düzenlenebilecek belge söz konusu olmalıdır. Kanunun öngörmüş olduğu usul ve esaslara göre düzenlenmesi şartı görev gereği düzenlenmesi unsuru içersinde değerlendirilebilecektir. Ancak belirtilmelidir ki bir belgenin düzenlenmesi belirli bir kimse tarafından düzenlenmesi kanunen zorunlu tutulması resmi belge niteliği kazandırmaz.

TCK m. 204 hükmünün gerekçesinde sahtelikten söz edebilmek için düzenlenen belgenin sahte bir belge olduğu kanısında kişiyi yanıltıcı nitelikte olması gereklidir. Yani sahteliğin beş duyu organı ile anlaşılır olmaması gereklidir. Özel bir incelemeye tabi tutulmadıkça sahteliği anlaşılmayan belge, sahte belge olarak kabul edilmektedir. Yargıtay kararlarında sahteliğinin araştırılmasının gerekli olduğu bir belge söz konusu ise bu belgenin gerçekliği araştırmadan sahteliğinden söz edebilmek mümkün olmayacaktır.

Resmi Belge Hükmündeki Belgeler

TCK m. 210 hükmünün ilk fıkrasında özel belgede sahtecilik suçunun konusunu oluşturan emre veya hamile yazılı kambiyo senedi, emtiayı temsil eden belge, hisse senedi, tahvil veya vasiyetname olması halinde resmi belgede sahtecilik suçuna ilişkin hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir. Aynı hükmün ikinci fıkrasında ise sağlık mesleği mensuplarının gerçeğe aykırı belge düzenlemesi ve bu belgenin kişiye haksız menfaat sağlaması ya da kamunun veya kişilerin zararına sonuç doğurması halinde resmi belgede sahtecilik hükümlerine göre cezaya hükmolunacağı belirtilmiştir.

Resmi Belgede Sahtecilik Suç Sistematiği

Suç ile Korunan Hukuki Değer: Görüş ayrılıkları bulunmakla beraber baskın görüş kamu güvenidir.

Suçun Maddi Unsurları

Suçun Konusu: Suçun işlendiği resmi belgedir tamamlanmış ve kanunda öngörülen tüm şekil şartlarını ihtiva eden belgenin olması gerekir. Resmi belgelerin fotokopisi resmi belge de sahtecilik suçunu oluşturmaz.

Suçun Mağduru: Suç ile kamu güveni korunduğundan ötürü toplumu oluşturan herkes suçun mağduru olup, devlet suçun mağduru olarak kabul edilmektedir. Belirli bir kimsenin zarar görmesi halinde zarara uğrayan kişi suçtan zarar gören sıfatı ile soruşturma ve kovuşturmaya katılabilir.

Suçun Faili: TCK m. 204/1’de yer verilen resmi belgede sahtecilik suçu herkes tarafından işlenebilecek bir suç iken TCK m. 204/2’de yer verilen resmi belge de sahtecilik suçu özgü bir suç olup sadece kamu görevlileri tarafından kamu görevinden doğması halinde işlenebilir. Eğer kamu görevlisinin görevi gereği olmayan bir resmi belgede sahtecilik suçunu işler ise TCK m. 204/1 hükmünden sorumlu tutulur.

Suçun Fiili: Resmi belgede sahtecilik suçu seçimlik hareketli bir suç olup gerçeğe aykırı resmi belge düzenlenmesi, resmi belgenin başkalarını aldatacak şekilde değiştirilmesi, kullanma sureti ile ve ek olarak TCK m. 204/2 hükmündeki kamu görevlilerinin işleyebileceği suç sahte belge üretmek şeklinde işlenebilir. Bu hareketler seçimlik olduğundan ötürü herhangi birisinin gerçekleştirilmesi hali suçun fiil unsurunun oluşması için yeterlidir.

Netice: Yargıtay kararlarına göre somut bir zararın oluşması gerekli olmayıp zararın doğma olasılığının bulunması suçun oluşması için yeterli kabul edilmiştir. Doktrinde farklı görüşler bulunmakla beraber genel kabul gören zarar oluşma olasılığının doğmuş olması gerektiğidir.

Sanık lehine hukuki sonuç doğurma imkânı yok ise faydasız sahtecilikten söz edilir ve Yargıtay kararlarına göre bunların cezalandırılması söz konusu olmaz.

Suçun Manevi Unsurları

Kamu güvenini koruyan suçların taksirle işlenmesi halinde cezalandırılma olmayacağından kast ile işlenebilir. Yargıtay amaç ve saik aramasa da kastın kapsamını belirlerken kişinin zarar verme bilinç ve iradesinin olup olmadığına bakmaktadır. Doktrinde kastın kapsamında olması gerekenler hususunda fikir ayrılıkları bulunmaktadır.

Hukuka Aykırılık Unsuru

Resmi belgede sahtecilik suçunun fiilinin TCK m. 25’te düzenlenen meşru savunma kapsamında işlenebilmesi mümkün değildir ancak görevin ifası burada gündeme gelebilecektir. TCK m. 26’da düzenlenen ilgilinin rızasının da bu suç kapsamında hukuka uygunluk sebebi olarak uygulanamayacaktır. Ancak doktrinde rızanın hata kapsamında değerlendirilebileceği yönünde görüş bulunmasının yanında, Yargıtay içtihatlarında kastı kaldırdığı kabul edildiği görülmektedir.

Nitelikli Haller

  • Sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan belgelerde,
  • Resmi belgede sahteciliğin terör amacı ile işlenmesi durumunda bir saik girmiş olacağından ötürü cezanın arttırılması gereken nitelikli halden söz edilebilecektir.
  • Hukuki ilişkiye dayanan alacağın ispatı veya gerçek bir durumun belgelenmesi amacı ile sahte belge düzenlenmesi durumunda cezanın indirilmesi gereken bir durum söz konusudur.
    • Burada kişinin gerçekte alacaklı olmaması ancak kişinin kendini alacaklı sanması halinde böyle bir indirimden yararlanması mümkündür.

Suçun Özel Görünüş Şekilleri

Teşebbüs: Doktrinde ve Yargıtay kararlarında teşebbüsün mümkün olup olmadığı hususunda farklı kabuller bulunmakla birlikte Yargıtay son kararlarında teşebbüsün mümkün olmadığına karar vermiştir.

İştirak: TCK m. 204/1 herkes tarafından işlenebilen bir suç olduğundan ötürü özellik arz eden bir durum bulunmamaktadır. Ancak TCK m. 204/2 özgü suç olduğundan ötürü kamu görevlisi olmayan kimse bu suça ancak yardım eden veya azmettiren olarak katılabilecektir.

İçtimaı: Resmi belge de sahtecilik suçunun yanında başka bir suçunda işlenmesi durumunda TCK m. 212 gereğince gerçek içtimaı kuralı uygulanır ve fail her iki suçtan da ayrı ayrı cezalandırılacaktır.

Alternatifli davranışların yapılması halinde haksızlığın yoğunluğu TCK m. 61 çerçevesinde dikkate alınır. Birden fazla davranışla suç gerçekleştiğinden ötürü ceza arttırılır.

Yaptırım

Re’sen soruşturulur ve kovuşturulur, bu sebepten ötürü herhangi bir şikayet süresi bulunmamaktadır. Suçun en basit halinin zamanaşımının 8 yıl olmasından ötürü bu süre zarfında savcılığa bildirilmesi halinde savcılık soruşturma yapabilir.

Call Now Button