Kısa çalışma ödeneği, İşsizlik Sigortası Fonu dahilinde belirli şartlar ile yararlanılması mümkün olan bir imkandır. Genel olarak ekonomik, sektörel, bölgesel krizler ya da zorlayıcı nedenlerin sebep olduğu anlarda işyerlerinde var olan haftalık çalışma sürelerinde belirli bir dönemde ve geçici olacak şekilde minimum üçte bir oranında azalma ya da devamlılık şartı aranmadan işyerlerinde yapılan çalışmaların tamamıyla ya da belirli bir miktarda minimum dört hafta kadar durdurulması, işyerlerinde üç ayı aşmayacak şekilde sigortalı çalışanlara uygun olmayan çalışma koşullarından dolayı çalışamadıkları zamanlar için gelir desteği oluşturan bir uygulamadır. Kısa çalışma ödeneği, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun Ek 2’inci maddesine ve bu kanuna dayanan kısa çalışma ve kısa çalışma ödeneği konusundaki Yönetmelikte ayrıntılı bir biçimde düzenlenmesi yapılmıştır. kısa çalışma konusu genel ekonomik krizlerde ulusal ya da uluslararası ekonomi içerisinde meydana gelen olayların, ülkelerin ekonomileri ve bununla beraber de işyerlerini ciddi manada etkileyerek sarsan durumları kapsar. Kısa çalışma konusu bölgesel krizlerde ulusal ya da uluslararası konulardan ötürü belli bir il ya d bölge içinde faaliyette olan işyerlerinin ekonomik anlamda ciddi oranda etkilenerek sarsılması durumları kapsar. Kısa çalışma konusu sektörel krizlerden ulusal ya da uluslararası ekonomi hakkında meydana gelen olaylardan direkt olarak etkilenmiş sektörler ve bun sektörlerle bağlantılı olan diğer sektörlerde var olan işyerlerinin ciddi oranda sarsılma yaşadığı durumları kapsar. Kısa çalışma konusu bakımından zorlayıcı sebepler, işveren kişinin kendi sevk ve idaresi sonucunda ortaya çıkan ve daha öncesinde kestirmenin mümkün olmadığı, bu durumun sonucu olarak bertaraf edilmesinde fırsat olmayan, geçici sürelerle çalışma zamanının düşürülmesi ya da faaliyetlerin tamamıyla ya da kısmi şekilde durdurulması ile sonuçlanabilir olan dışsal olaylardan kaynaklı dönemsel durumları veya deprem, yangın, su baskını, heyelan, salgın hastalık, seferberlik ilanı gerektiren durumları kapsar. İşte burada Koronavirüs (Covid-19) salgını da zorlayıcı sebepler arasında kabul edilir.
Kısa Çalışma Ödeneğinden Faydalanmak İçin Şartlar
A-) İşverenin Yapmakla Mükellef Olduğu Şartlar
İşveren, yukarı saydığımız nedenlerden dolayı çalışma saatlerinde düşük yaparak minimum 1/3 oranında azaldığını veya devamlılık koşulu aranmadan işyerinde faaliyetin tamamıyla ya da kısmi olarak minimum dört hafta zamanla durdurulduğunu İŞKUR’a bildirmek ve İŞKUR müfettişlerince bu durumun doğruluk tarafını tespit etmiş olmaları durumunda kısa çalışma ödeneğinin şartları işverence yerine getirilmiş sayılır. Kısa çalışma ödeneğine hak kazanmak için asgari oranda bir işçi çalıştırılma zorunluluğu şartı yoktur. Tek işçiyle faaliyet yapan işyerleri de bu haktan yararlanabilir. COVİD-19 sebebiyle yapılan kısa çalışma başvurularının uygunluk tespiti yapılırken bütün incelemeler işlerin daha çabuk sonuçlanması adına mahalline gidilmeden Rehberlik ve Teftiş Başkanlığında ya da Grup Başkanlıklarında yalnızca ilgili olan başvuru evrakı ve ekleri üstünden ve tespit tutanağı yapılmadan da oluştu oluşturulabilir.
B-) İşçinin Yapmakla Yükümlü Olduğu Şartlar
İşyerinde bulunan işçilerin kısa çalışma ödeneği alabilmesi için gereken şartlar arasında son üç yıl içerisinde minimum 450 günlük primini doldurmuş olmaları ve bu prim günlerinin son 60 gününün kesinti olmadan yatırılmış olması gerekmektedir. (4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.50 vd.) Primlerin ödenme şartını sağlamayanlar kısa çalışma ödeneği almaya hak kazanamayanların daha öncesinde farklı sebeplerle kesilmiş olan son işsizlik ödeneği hak sahipliği mevcutta varsa kalan zaman kadar kısa çalışma süresini geçmemek kaydıyla kısa çalışma ödeneği olarak ödemesi yapılır.
Kısa Çalışma Ödeneği Miktarı ve Zamanı Ne Kadardır?
Gündelik bazda kısa çalışma ödeneği; sigortalı çalışanın son oniki aylık prim miktarına esas kazanç miktarları dikkate alınıp hesaplanan günlük ortalaması brüt kazancın % 60’ına denk gelmektedir. Böylece hesaplanmış olan kısa çalışma ödeneği oranı, aylık bazda asgari ücretin brüt tutarındaki miktarın % 150’sini geçmemelidir. Haftalık bazda eksik çalışılmış olan zamanlara ait olan kısa çalışma ödeneği her ayın 5’i itibariyle PTT Bank ile işçilere ödenmektedir. Çalışanın çalışmaya dahil olmayan süreye ait olan kısa ve uzun vadeli sigorta primleri ödenmeyecek, yalnızca İŞKUR tarafından genel sağlık sigortası primleri SGK’na ödenecektir. Kısa çalışma ödeneği üç ayı geçmeyecek şekilde ödemesi yapılan kısa çalışma süresi kadar olmaktadır.
Kısa Çalışma Ödeneği Kesilmesi
Kısa çalışma ödeneği alan kişilerin işe başlaması, yaşlılık aylığı bağlanması, farklı bir nedenle silâh altına alınması, herhangi bir kanun itibariyle ortaya çıkan çalışma ödevi sebebiyle işten ayrılması durumlarında ya da geçici olarak iş göremezlik ödeneğinin alınmaya başlamasıyla geçici iş göremezlik ödeneğine konu olan sağlık raporunun işlemeye başladığı tarihten itibaren kısa çalışma ödeneği kesilecektir. Bununla beraber işveren kısa çalışma süresini istediği tarihin öncesinde sona erdirmiş olmasıyla da kısa çalışma ödeneği kesilecektir.
Koronavirüs Salgınında Nasıl Kısa Çalışma Ödeneği Talebi Yapılır?
Koronavirüs salgınının muhtemel etkileri dikkate alındığı zaman “dışsal etkilerden kaynaklı olan dönemsel olaylardan meydana gelen zorlayıcı sebep” dahilinde kısa çalışma uygulamasına geçilmiştir. Koronavirüs salgından olumsuz olarak etkilenilmesi sebebiyle kısa çalışma süresi talebi oluşturan işverenler; bu konuya ilişkin olarak delillerle beraber Kısa Çalışma Talep Formu ile Kısa Çalışma Uygulanacak İşçi Listesini bağlı bulunduğu İŞKUR biriminin elektronik postasına, elektronik posta şeklinde göndermek şartıyla kısa çalışmaya başvuru işlemini yerine getirebilir. Yapılan başvuru işlemlerinin hızlı bir biçimde değerlendirilmesi adına koronavirüsten olumsuz bir şekilde etkilenildiğine dahil durumu yansıtan belgelerin başvuru esnasında eklenmesi önemli bir konudur. Gerektiği zamanlara işverenle irtibata geçilip ek belgelerinde talep edileceği bilinmelidir. İşverenlerin yaptığı başvuruların alınmış olduğu tekrar aynı yolla en kısa zamanda bildirilecek ve yapılan başvuru işlemlerinin uygunluk tespiti maksadıyla Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına gönderilir. Kısa çalışma süresinden yararlanma hakkına sahip olmak için işyerinde kısa çalışma şeklinin uygulandığı dönemde 4857 sayılı İş Kanununun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (II) numaralı bendi içinde bulunan nedenlerin dışında bir gerekçeyle işverenin işçi çıkarmaması önem arz etmektedir.
Diğer Yazılarımız: