Kötü Niyet Tazminatı Nedir?

kötü niyet tazminatı nedir

Çalışma hayatında işçi ve işverenin haklarını korumak için var olan karşılıklı yükümlülükler vardır. İşçi ve işveren arasında yaşanan anlaşmazlıklarda her iki tarafı da koruyan kanunlar, yaptırımlar ve bir takım yükümlülükler bulunur.

İşçinin haksız yere işten çıkarılması durumunda, boşta kaldığı ve işe başlatılmadığı süre için hak talep etmesi ve işvereni bir takım yaptırımlarla karşılaştırması mümkündür. İşçinin haklarını korumak amacıyla uygulanan tazminat türlerinden biri de kötü niyet tazminatıdır. Kötü Niyet Tazminatı, iş güvencesinden yararlanamayan, çalışması süresi belirsiz olarak çalışan işçilerin, iş sözleşmelerinin kötüye kullanılarak fesih edilmesi durumunda talep edebilecekleri tazminattır. Bu tazminat bildirim süresinin 3 katı tutarındadır.

Kötü Niyet Tazminatı 4857 satılı iş kanunu, 854 sayı Deniz İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda düzenlenmiştir. 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar arasındaki münasebetleri tanzimi hakkındaki kanunda ise kötü niyet tazminatı düzenlenmemiştir.

Kötü Niyet Tazminatı Hangi Durumlarda Ortaya Çıkar?

Kötü niyet tazminatı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun, 434. maddesinde düzenlenmiş olup, işveren tarafından sözleşmenin haksız yere fesih edilmesi durumunda, isçiye fesih bildirim suresine ait ücretin 3 katı tutarında tazminat ödemesi zorunluluğu bulunduğunu belirtmektedir. İşçinin kötü niyet tazminatını talep edebilmesi için;

  • İşçinin şikâyet hakkını kullanması durumunda işten çıkarılması, ( örneğin, işçi fazla mesai ücreti ödenmediği için işveren aleyhinde şikâyette bulunması sebebi ile isten çıkarılırsa)
  • Hafta tatili günlerinde çalışmadığı için isten çıkarılması,
  • İşçinin sendikaya üye olması sebebiyle isten çıkarılması,
  • Sendika temsilcisinin hazırladığı faaliyetlerine işçinin katılmasından dolayı işten çıkarılması,
  • İşçinin işveren hakkında şikâyette bulunmasından dolayı isten çıkarılması,
  • İşçinin işverenin aleyhine şahitlik yapması nedeniyle işten çıkarılması,
  • İşverenin toplu olarak işçi çıkardıktan sonra bu işçileri geri çağırmayarak yeni işçiler alması, (örneğin, seçim sonrası belediyelerin toplu işçi çıkarması ve çıkarılan işçilerin yerine yandaşların işe alınması durumunda çıkarılan işçilere uğradıkları mağduriyetten dolayı kötü niyet tazminatı ödenmesi zorunluluğu ortaya çıkar)
  • İşçinin hak ve hürriyetlerinin işveren tarafından engellenmesi,
  • İşveren tarafından işçiler arasında dil, din, renk ve cinsiyet ayrımı yaparak muamele yapması,
  • Gebelik ve doğum hallerinden dolayı işçinin kendi isteği dışında işten çıkarılması,
  • Evli ya da bekâr olması sebep gösterilerek işçinin işten çıkarılması,
  • İşçinin yasal haklarını talep etmesinden dolayı işten çıkarılması,
  • İşçinin siyasi görüşünden dolayı isten çıkarılması,

Durumlarının söz konusu olması gerekmektedir. İsçinin kötü niyet tazminatını talep edebilmesi için bu durumları ispatını yapması gerekmektedir.

Kimler Kötü Niyet Tazminatı Talep Edemez?

İş güvencesinden yararlanan işçiler, kötü niyet tazminatını talep edemezler. İş yerinde 30 kişiden fazla işçi çalıştıran bir iş yerinde 6 aydan daha uzun süredir çalışanlar kötü niyet tazminatı talep edememektedir. Kötü Niyet Tazminatı işçinin talep edebileceği bir tazminattır, iş veren tarafından kötü niyet tazminatı talep edilemez.

İş güvencesi kapsamındaki işçilerin haklarını koruyan farklı kanun ve yaptırımlar bulunmaktadır. Kanun bu işçilerin haksız yere ve kanunda yer alan haklı bir sebep olmadan, işten çıkarılması, işe geri alınmaması durumları için iş güvencesi tazminatı talep etme hakkı vermektedir.

Kötü Niyet Tazminatına başvuran işçi, tazminatı ortaya çıkaracak durumları ispatlayamazsa tazminat almaya hak kazanamaz. Kötü Niyet Tazminatının hak edildiği durumların ispatının yapılması sorumluluğu, kanun tarafından işçiye verilmiştir. Kötü Niyet Tazminatına iş akdinin feshinden sonraki 5 yıl içerisinde başvurulmalıdır. Kötü Niyet Tazminatı için zaman aşımı 2017 yılından önce 10 yıl iken, yapılan düzenlemelerle 5 yıla düşürülmüştür.

5 yılı geçen sürelerde gerçekleştirilen başvurular kabul edilmemektedir. Ayrıca işçi, haksızlığa uğraması durumunda işi kendisi fesih ederse kötü niyet tazminatını talep edemez. Kötü Niyet Tazminatı hakkının ortaya çıkabilmesi için işverenin işçiyi, haksız bir şekilde işten çıkarmış olması gerekir. Kötü Niyet Tazminatı iş güvencesi dışında kalan işçileri kapsar. İş güvencesi kapsamına giren durumlar ise;

İş Güvencesi Kapsamına Giren Durumlar

Aşağıdaki durumları kapsayan hallerde çalışan işçiler, haksız yere iş akdinin fesih edilmesi durumunda kötü niyet tazminatı talep edememektedir.

  • 30 veya daha fazla işçi çalıştıran iş yerlerinde çalışan kişiler iş güvencesi kapsamına girer. İşverenim birden fazla iş yeri varsa ayrı ayrı değil, iş yerlerinde çalışan toplam işçi sayısı temel alınır.
  • Çalıştığı yerde 6 aydan uzun süredir çalışan işçiler iş güvencesi kapsamında yer alır. İşçinin işverenin farklı iş yerlerinde çalıştığı toplam süre temel alınmaktadır.

kötü niyet tazminatı nasıl hesaplanır

İş Güvencesi Kapsamına Girmenin Koşulları

  • İşçi İş Kanunu Kapsamında veya Basın İş Kanunu Kapsamında çalışıyorsa,
  • İşçinin çalışma süresi, belirsiz iş sözleşmesi olarak belirlenmişse,
  • İşçi 30 veya daha fazla işçinin çalıştığı bir iş yerinde çalışıyorsa,
  • İşçi en az 6 aydır aynı iş yerinde çalışıyorsa,
  • İşçi iş yerinin bütünü idare eden işveren vekili veya iş yerine işçi alma ve işçi çıkarma yetkilisi değilse iş güvencesi kapsamına girer ve kötü niyet tazminatı talep edemez. Bu kapsamdaki işçiler haksızlığa uğraması, iş akdinin haksız yere fesih edilmesi durumunda İş Güvencesi kapsamında tazminat, hak ve işe iadesini talep edebilmektedir. İşe iade davası açan iş güvencesi kapsamındaki işçi, işe geri alınmazsa 4 ile 8 ay arasında İş Güvencesi kapsamında, işe başlatmama tazminatı almaya hak kazanmaktadır. Bu nedenle iş güvencesi kapsamında yer alan işçiler ayrıca kötü niyet tazminatı hakkına sahip değildir.

Kötü Niyet Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Kötü niyet tazminatının hesaplanmasında ihbar bildirim süresi esas alınarak hesaplama yapılmaktadır.

  • Kıdemi 6 aydan az olan işçiler için, 2 hafta bildirimin 3 katı,
  • Kıdemi 6 ay ile 1,5 yıl arası olan işçiler için, 4 hafta bildirimin 3 katı,
  • Kıdemi 1,5 yılla 3 yıl arasında olan işçiler için, 6 hafta bildirimin 3 katı
  • Kıdemi 3 yılın üzerinde olan işçiler için, 8 hafta bildirimin 3 katı olarak hesaplanmaktadır.

Örneğin, bir işçi 4 yıldır çalıştığı iş yerinden, 8 haftanın 3 katı kadar yani, 6 aylık bürüt maaşı tutarı kadar kötü niyet tazminatı almaktadır. Kötü Niyet tazminatından sadece damga vergisi kesintisi yapılmaktadır.

Ayrıca kötü niyet tazminatı hesaplanırken işçinin aldığı temel ücrete ek olarak,  iş sözleşmesinde yer alan, işçiye ödenen para ve para değeri olan unsurlarda tazminatın hesaplanmasında göz önüne alınan unsurlardır. Bu unsurlara örnek olarak yol yardımı, yemek yardımı, kira yardımı, bayram harçlığı, giyim yardımı, primler ve süt yardımı gösterilebilir.

Kötü Niyet Tazminatı Davasında Yetkili Mahkeme

İş Mahkemelerinin bulunduğu bölgelerde Kötü Niyet Tazminatı davalarına İş Mahkemeleri bakmaktadır. İş Mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde ise Kötü Niyet Tazminatı davalarına, Asliye Hukuk Mahkemeleri bakmaktadır. Yetkili mahkeme davalı iş yerinin bulunduğu bölgedeki mahkemedir.

Mahkeme masrafları ise kanunda davayı açan tarafından karşılanıp, haklı çıkması durumunda davalı tarafa tüm masrafların yüklenmesi ile sonuçlanır. Kötü Niyet Tazminatı davalarında avukatlık ücretleri avukatlık bürosunun bağlı olduğu baronun uyguladığı ücret politikasına bağlıdır. Kötü Niyet Tazminatı Davası genellikle 1 yıl içerisinde sonuçlanmaktadır.

Click to rate this post!
[Total: 2 Average: 5]
0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir