İzale-i Şuyu Ortaklığın Giderilmesi Davası

izale-i şuyu ortaklığın giderilmesi davası

Bir mal varlığının kullanımı ve tasarrufu kişi ya da kişilere verilebilir.  Kişilere bu yetkiyi veren mülkiyet hakkıdır. Mülkiyet hakkı tek kişide olabileceği gibi birden fazla kişide de olabilir. Bu kişiler paylı mülkiyet ve elbirliği mülkiyeti gibi farklı şekillerde mal varlığı üzerinde hak sahibi olabilirler. Paylı mülkiyet; mal varlığının her şahsa (paydaş) belirli oranlarda pay verilmesidir. Elbirliği mülkiyetinde ise şahıslar (ortak) malın tamamı üzerinde hak iddia edebilirler fakat devir işlemi yapma hakları yoktur.

Paylı mülkiyette ya da elbirliği mülkiyetinde kişiler, mevcut bulundukları ortaklığın/paydaşlığın bitirilmesini ve tek kişi mülkiyetine geçilmesini talep edebilirler. Türk Medeni Kanunu madde 698’de paylı mülkiyete sahip kişilerin, paydaşlığa devam etme zorunlulukları olmadığı sürece, bu talepte bulunabilecekleri ve madde 701’de de elbirliği mülkiyetine sahip kişilerin de paylaşımı isteyebilme hakkına sahip oldukları belirtilmiştir. Paydaşlar, ortak bir karara vardıkları takdirde, ortaklığı giderebilirler fakat ortak bir karara varılamaması durumunda paydaşlardan biri dava açabilir. Bu talep doğrultusunda açılmış davalar da İzale-i Şuyu yani Ortaklığın Giderilmesi olarak adlandırılır. Bu dava mülkiyet hakkına sahip bir kişi tarafından, diğer paydaşlara karşı açılır. İzale-i Şuyu, iki taraflı bir davadır yani davacı ve davalı için de dava sonucu aynıdır. Davacı, dava esnasında talebini geri çekse bile davalılardan birinin talebiyle dava süreci devam eder. Davanın sonlandırılması için tüm pay sahiplerinin ortak kararı gerekir. Her iki taraf da bu davada çıkan masrafları beraber öder. Dava için en önemli husus; mirasçı olması durumunda, onlar da dâhil tüm paydaşların davaya katılması gerekliliğidir.

Ortaklığın Giderilmesi Davasının Açılması

Ortaklardan herhangi biri mevcut ortaklığın bozulması için, mal varlığının bulunduğu yerdeki Sulh Hukuk Mahkemesi’nde davayı bir dilekçe ile açabilir. Davalıların bu dilekçeye karşı bir cevap dilekçesi yazma hakları vardır. Davacı şahıs, davanın başlangıç aşamasında tüm giderleri ödese bile, dava bitiminde ortaklar kendi paylarına düşen ödemeyi yaparlar. Ortaklar arasında bir anlaşma bulunmaması durumunda davadan sorumlu hakim davayı iki farklı şekilde çözebilir. Bunlardan ilki Aynen Taksim Suretiyle İzale-i Şuyu yöntemidir.  Malın Aynen Bölünmesi olarak da adlandırılabilir. Ortaklardan sadece birinin bu yöntemi talep etmesi yeterlidir. Bu işlem kısaca taşınmazın nakde dönüştürülmeden, fiziki olarak paylaştırılmasıdır. Medeni Kanun madde 699/2’de hakimin bu yöntemde aynen taksiminin yapılabilmesi için gerekli tüm şartları değerlendirmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu şartlar malın niteliği, imar durumu, yüzölçümü, ortak sayısı gibi şartlardır. Tüm şartlar sağlanıyorsa payların bölümü sırasında değer eksiklikleri olması durumunda, bu nakit olarak ödeme yapılarak dengelenir. Hakim bu tür bir paylaşma yapılabileceğine kanaat getirdiyse, bilirkişi bir taksim projesi hazırlar ve burada ayrılan parçalar ortaklara anlaşma ya da kura yöntemiyle dağıtılır. Söz edilen mal üzerinde kat mülkiyeti sağlanabiliyorsa taksim projesi buna göre çizilir ve dağıtım buna göre yapılır. Eğer yapıda eksiklikler varsa ortaklar bunu dava sürecinde tamamlayabilir. Tamamlanma sonunda kat mülkiyeti  şartlarında bir eksiklik olmaması durumunda malın paylaşımı yapılır. Tüm koşullar sağlanmasına karşı eğer ortaklar paylaşımı kabul etmezlerse ya da aynen taksim şartları sağlanamamışsa, Satış Yöntemiyle Ortaklığın Giderilmesi yöntemine gidilir. Bu yöntemde mahkeme satış yetkisine sahip değildir. Taşınmaz mal, İcra İflas Kanunu’na uygun bir şekilde icra dairesi ya da satış memurları tarafından üç ay içerisinde açık artırma yöntemi ile satışa çıkarılır.  Bu malın üzerinde araziyi tamamlayan (tarım arazilerinde ağaçlar ya da bina gibi) parçalar varsa bunların satışının da talep olarak belirtilmesi gerekir. Bu muhdesatın (tamamlayıcı parçalar) kime ait olduğu da ortaklar arasındaki bir anlaşma ile belirlenir ve muhdesatın değeri satış sonunda mudesat sahibi şahsa ödenir. Eğer bu konuda bir anlaşmazlık varsa, muhdesatın aidiyetinin tespiti davası açılarak, bu parçaların mülkiyet hakkının kimlerde olduğu belirlenebilir. Ortakların kararına göre açık artırma sadece ortaklar arasında olabilir ama bir ortak bile bu anlaşmayı kabul etmezse açık artırma herkese açık olur. Açık artırma başlamadan önce bilirkişi malın değerini tespit eder. Açık artırma belirlenen değerin yarısı ile başlar ve teklif edilen en yüksek fiyata satılır. Para, ortaklar arasında pay oranı ve muhdesatın durumuna göre paylaştırılır. Paydaşlardan biri bu malı kullanma hakkına sahipse satış sürecinde bu bedel pay sahibine ödenir.

İZALE-İ ŞUYU DAVASININ GERÇEKLEŞTİRİLEMEYECEĞİ YA DA BEKLETİLECEĞİ DURUMLAR

Türk Medeni Kanunu madde 698’de İzale-i Şuyu davasının açılamayacağı durumlar belirtilmiştir. Kat mülkiyeti kanununda belirtilmiş olan ortak kullanıma tahsis edilmiş yerler için bu dava açılamaz.  Aile konutu şerhi bulunması gibi malın belirli bir amaç için sürekli olarak tahsis edilmesi durumlarında da dava açılamaz. Paydaşlığa devam edilir. Davanın açılabilmesi için tapuda şerhin kaldırılmış olması gerekir. En fazla on yıllık olmak suretiyle, ortaklar arasında yapılmış İdame-i Şuyu sözleşmesi de dava açılmasını engeller. Bu anlaşma herhangi bir ortağın anlaşma süresince ortaklığı bozamayacağı anlamına gelir. Son olarak da eğer piyasa söz konusu malın değerinde bir zarar yaratıyorsa, mal o dönemde satışa çıkarılamaz, bu nedenle dava da açılamaz.

Bunların dışında mahkeme süresini uzatacak bazı meseleler de vardır. Yukarıda bahsetmiş olduğumuz muhdesatın aidiyetinin tespiti davasının açılması durumu mahkeme sürecini uzatır. Çünkü satışın bu karar sonucunda gerçekleştirilmesi  ve payların da yine sonuca göre dağıtılması gerekir. Mülkiyet sahiplerinin söz konusu mala ilişkin başka davaları da varsa, bu davalar da bekletici sebep sayılabilir.

İZALE-İ ŞUYU DAVA DİLEKÇESİ

Dava ile ilgili belirli bir dilekçe yazılamaz. Dilekçe dava durumuna göre özel olarak hazırlanmalıdır.

Click to rate this post!
[Total: 0 Average: 0]
0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir