Bankacılık ve Finans Hukuku

Bankacılık faaliyeti 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’na tabidir ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından denetlenir. Kredi kartları 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nda, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri 6361 sayılı Kanun’da, çek 5941 sayılı Çek Kanunu’nda, tüketici kredileri ise 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da düzenlenir. Bankacılık hukuku avukatı olarak baktığımız başlıca konular şunlardır:

• Kredi sözleşmelerinin hazırlanması, incelenmesi ve yeniden yapılandırılması
• Tüketici kredisi, konut finansmanı ve kredi kartı uyuşmazlıkları
• Kefalet, ipotek ve rehin gibi teminat uyuşmazlıkları
• Haksız şart, masraf ve komisyon iadesi talepleri
• Bankanın özen yükümlülüğünü ihlalinden doğan tazminat davaları
• Hesaptan izinsiz para çekilmesi ve dolandırıcılık kaynaklı zararlar
• Çek ve senet uyuşmazlıkları, karşılıksız çek
• Finansal kiralama ve faktoring sözleşmeleri
• Banka alacaklarının icra takibi ve ipoteğin paraya çevrilmesi
• Sigorta ve bireysel emeklilik sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar

Kredi sözleşmesi, bankanın müşteriye belirli bir tutarı belirli koşullarla kullandırmayı, müşterinin ise bu tutarı faiziyle geri ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Ticari kredilerde sözleşme hükümleri geniş ölçüde tarafların iradesine bırakılmıştır; tüketici kredilerinde ise kanun bankaya sözleşme öncesi bilgilendirme, sözleşmenin yazılı yapılması, faiz ve masrafların açıkça gösterilmesi ve erken ödemede indirim gibi yükümlülükler getirir. Ticari kredi sözleşmelerinde genel kredi sözleşmesi, teminat şartları, temerrüt faizi ve muacceliyet hükümleri incelenmesi gereken başlıca noktalardır. Şirket kredilerinde ortakların ve yöneticilerin kişisel kefaleti sıkça istenir; bu kefaletin kapsamı ve sınırı sözleşme imzalanmadan önce değerlendirilmelidir.

Kefalet sözleşmesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda sıkı şekil şartlarına bağlanmıştır. Kefalet yazılı yapılmalı, kefilin sorumlu olacağı azami tutar, kefalet tarihi ve müteselsil kefil olunuyorsa bu husus kefilin el yazısıyla yazılmalıdır. Evli kişinin kefil olması için eşinin yazılı rızası gerekir; bu rıza sözleşmenin kurulmasından önce veya en geç kurulması anında verilmelidir. Bu şartlardan birinin eksikliği kefaleti geçersiz kılar. Gerçek kişi kefilin sorumluluğu, kefalet tarihinden itibaren on yıl sonra kendiliğinden sona erer.

Kefil, asıl borçluya ait bütün savunmaları ileri sürebilir. Bankanın kefili borçlunun temerrüdünden haberdar etme yükümlülüğü vardır; bu yükümlülük yerine getirilmemişse kefil gecikmeden doğan zararlardan sorumlu tutulamaz. Kefalet uyuşmazlıklarında bu şartların her biri ayrı ayrı incelenir.

Bankanın tüketiciye kullandırdığı kredilerde faiz oranının sözleşme süresince değiştirilmesi, kredi ile bağlantılı sigorta yaptırılması, dosya masrafı, ekspertiz ve komisyon ücretleri sık uyuşmazlık konularıdır. Tüketici, kredi borcunun tamamını veya bir kısmını vadesinden önce ödeyebilir; banka bu durumda faiz ve diğer maliyetlerde gerekli indirimi yapmak zorundadır. Konut finansmanında banka, tüketicinin temerrüdü hâlinde ancak en az iki taksitin ödenmemesi ve otuz günlük süre verilmesi sonrasında sözleşmeyi feshedebilir. Bu dosyalar tüketici mahkemesinde görülür ve tüketici hukuku hükümlerine tabidir.

Kredi kartı sözleşmelerinde asgari ödeme tutarı, faiz oranı ve gecikme faizi kanunla sınırlanır; bankanın uygulayabileceği azami faiz oranlarını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası belirler. Kartın çalınması veya kopyalanması hâlinde kart hamili, bildirimden önceki yirmi dört saat içinde gerçekleşen hukuka aykırı kullanımdan kanunda belirlenen sınırlı tutara kadar sorumludur; bu sorumluluk sigorta ile karşılanabilir. Bildirimden sonraki kullanımdan kart hamili sorumlu değildir. Kart borcunun yapılandırılması ve bankanın kart borcuna dayalı icra takipleri bu alanın sık rastlanan dosyalarıdır.

Banka, güven kurumu niteliği gereği müşterisinin hesaplarını korumada yüksek bir özen borcu altındadır. Sahte kimlik veya vekâletname ile hesaptan para çekilmesi, internet bankacılığında müşterinin bilgisi dışında yapılan işlemler, telefonla dolandırıcılık sonucu gerçekleşen havaleler ve banka personelinin kusurundan doğan zararlar bu kapsamda dava konusu olur. Yargı kararları, bankanın güvenlik önlemlerinin yeterliliğini ve müşterinin kusurunun bulunup bulunmadığını birlikte değerlendirir. Müşterinin şifresini üçüncü kişiyle paylaşması kusur sayılabilir; ancak bankanın şüpheli işlemi fark etmesi gerektiği hâllerde sorumluluk bankada kalabilir. Her dosya, işlem kayıtları ve bankanın güvenlik protokolü üzerinden ayrı ayrı incelenir.

Çekin karşılıksız çıkması hâlinde hamil, hem kambiyo senetlerine özgü takip yoluyla alacağını isteyebilir hem de karşılıksız çek düzenleme suçu için şikâyette bulunabilir. Şikâyet süresi, ibraz tarihinden itibaren üç aydır. Çekte ileri tarih, imza itirazı, ciro zincirindeki kopukluk ve ibraz süresinin geçmesi en çok tartışılan konulardır. Bono ve poliçelerde de benzer şekilde şekil şartları, vade ve zamanaşımı dosyanın seyrini belirler. Takip işlemlerini icra ve iflas hukuku ekibimizle birlikte yürütüyoruz.

Finansal kiralama (leasing) sözleşmesinde kiralayan, malın mülkiyetini elinde tutar ve kiracı kira bedellerini ödeyerek malı kullanır; sözleşme sonunda satın alma hakkı doğabilir. Kira bedellerinin ödenmemesi hâlinde kiralayanın fesih ve malı geri alma hakkı, kanunda belirlenen ihtar ve süre şartlarına bağlıdır. Faktoring sözleşmesinde ise alacak, faktoring şirketine devredilir; rücu hakkının bulunup bulunmadığı ve devredilen alacağın gerçekliği uyuşmazlıkların odağındadır.

Kuruluş tarafında, kredi alacaklarının ihtarla muaccel kılınması, genel haciz yolu ve ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip, kefillere karşı takip, konkordato ve iflas dosyalarında alacak kaydı ve teminatların nakde çevrilmesi işlerini yürütüyoruz. İpoteğin paraya çevrilmesinde ipotek akit tablosunun ve limit ipoteğinin kapsamı, takibin dayanağını belirler.