İcra İflas Hukuku

Bu alanın temel kaynağı 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’dur. Kanun, alacaklının borçluya karşı başvurabileceği takip yollarını, borçlunun savunma imkânlarını, haciz ve satış usulünü, iflas ve konkordatoyu düzenler. İcra ve iflas hukuku avukatı olarak baktığımız başlıca konular şunlardır:

• İlamsız icra takibi ve genel haciz yolu
• İlamlı icra takibi ve mahkeme kararlarının infazı
• Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile çek, senet ve poliçe takipleri
• Rehnin ve ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip
• Kiralanan taşınmazların icra yoluyla tahliyesi
• Ödeme emrine itiraz, itirazın iptali ve itirazın kaldırılması davaları
• Menfi tespit ve istirdat davaları
• Haciz, haczedilemezlik ve istihkak uyuşmazlıkları
• İhalenin feshi ve sıra cetveline itiraz
• İflas davaları, iflasın ertelenmesi yerine geçen konkordato süreci
• Tasarrufun iptali davaları
• İcra ceza davaları

Elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklı, para ve teminat alacakları için ilamsız icra takibi başlatabilir. Alacağın bir belgeye dayanması şart değildir. Takip talebi üzerine icra dairesi borçluya ödeme emri gönderir. Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde borca itiraz edebilir. İtiraz edilirse takip durur; alacaklı takibe devam edebilmek için itirazın iptali veya itirazın kaldırılması yoluna başvurmak zorundadır.

Borçlu yedi gün içinde itiraz etmezse ödeme emri kesinleşir ve alacaklı haciz isteyebilir. Bu süre kısadır ve kaçırılması borçlu açısından ağır sonuç doğurur. Ödeme emri tebliğ alan kişilerin süreyi kaçırmadan avukata başvurması gerekir.

Alacaklı, borçlunun itirazı üzerine iki yoldan birini seçer. İtirazın iptali davası genel mahkemede açılır; alacaklı alacağını her türlü delille ispat edebilir. Dava, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Borçlunun itirazının haksız olduğuna karar verilirse, alacaklının talebi hâlinde borçlu alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilir. Alacaklının haksız çıkması hâlinde ise alacaklı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilebilir.

İtirazın kaldırılması ise icra mahkemesinde görülür ve daha kısa sürer. Ancak alacaklının elinde imzası borçlu tarafından kabul edilmiş bir belge veya noter senedi gibi kanunda sayılan belgelerden biri bulunmalıdır. Hangi yolun seçileceği, eldeki belgelere göre belirlenir.

Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerine dayanan alacaklar için özel bir takip yolu vardır. Bu yolda borçluya gönderilen ödeme emrinde ödeme süresi on gün, itiraz süresi beş gündür. İtiraz icra mahkemesine yapılır ve takibi kendiliğinden durdurmaz. Senedin kambiyo senedi niteliğini taşıyıp taşımadığı, vade ve ibraz sürelerinin geçip geçmediği ve imzanın borçluya ait olup olmadığı bu takiplerde en çok tartışılan konulardır.

Mahkeme kararı, arabuluculuk anlaşma belgesi, tüketici hakem heyeti kararı ve ilam niteliğindeki belgeler ilamlı icra yoluyla infaz edilir. Borçluya icra emri gönderilir ve yedi gün içinde ödeme istenir. Borçlu, ilamlı icrada borca itiraz edemez; yalnızca icra emrinin iptali, borcun ödendiği veya zamanaşımına uğradığı gibi sınırlı sebeplerle icra mahkemesine başvurabilir. Para alacağı dışındaki ilamlar, örneğin tahliye, çocuk teslimi veya bir işin yapılması kararları da ilamlı icra yoluyla yerine getirilir.

Takip kesinleşince alacaklı, borçlunun mal varlığının haczini ister. Taşınmazlar tapu kaydına haciz şerhi konularak, araçlar trafik siciline bildirilerek, banka hesapları ve maaş ise ilgili kuruma yazı yazılarak haczedilir. Borçlunun evinde fiili haciz de yapılabilir. Kanun, borçlunun ve ailesinin yaşaması için gerekli olan eşyayı, maaşın dörtte üçünü ve bazı sosyal yardımları haczedilemez sayar. Haczedilemezlik şikâyeti icra mahkemesine yedi gün içinde yapılır.

Haczedilen mallar, alacaklının talebi üzerine icra dairesince satılır. Satış, elektronik ortamda açık artırma ile yapılır. İhalede usule aykırılık varsa ihalenin feshi istenebilir. Satış bedeli alacaklılar arasında sıra cetveline göre paylaştırılır; cetvele itiraz da mümkündür.

İcra ve iflas hukuku yalnızca alacaklıya değil, borçluya da yollar tanır. Borçlu, ödeme emrine süresinde itiraz edebilir, borçlu olmadığının tespiti için menfi tespit davası açabilir, icra tehdidi altında ödediği parayı istirdat davası ile geri isteyebilir, usulsüz işlemleri şikâyet yoluyla icra mahkemesine taşıyabilir ve haczedilemez mallarının haczine karşı çıkabilir. Takip kesinleştikten sonra borcun taksitle ödenmesi konusunda alacaklıyla anlaşmak da mümkündür.

İflas, tacirler ve tacir sayılan kişiler hakkında uygulanan toplu tasfiye yoludur. Alacaklı, iflas yoluyla takip başlatarak veya kanunda sayılan hâllerde doğrudan iflas davası açarak borçlunun iflasını isteyebilir. Borçlu da aciz hâlinde kendi iflasını isteyebilir. İflas kararı ile borçlunun haczedilebilir bütün mal varlığı iflas masasını oluşturur; alacaklılar alacaklarını masaya kaydettirir ve iflas idaresi tasfiyeyi yürütür. Ticaret mahkemesinde görülen iflas davalarını ticaret ve şirketler hukuku ekibimizle birlikte takip ediyoruz.

Borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçlu, iflastan kurtulmak için mahkemeden konkordato talep edebilir. Mahkeme, şartlar varsa üç aylık geçici mühlet verir; bu süre en çok iki ay uzatılabilir. Geçici mühlet içinde konkordatonun başarıya ulaşma ihtimali görülürse bir yıllık kesin mühlet verilir ve bu süre altı aya kadar uzatılabilir. Mühlet süresince borçluya karşı takip yapılamaz ve başlamış takipler durur. Konkordato projesi alacaklıların kanunda öngörülen çoğunluğu tarafından kabul edilir ve mahkemece tasdik edilirse bütün alacaklıları bağlar.

Konkordato, hem borçlu şirketin hem de alacaklıların dikkatle izlemesi gereken bir süreçtir. Alacaklı tarafta alacağın kaydı, alacaklılar toplantısında oy kullanılması ve tasdik duruşmasında itiraz; borçlu tarafta ise ön projenin hazırlanması, komiser raporlarına uyum ve mühlet şartlarının korunması, sürecin sonucunu belirler.

Borçlu, alacaklılarından mal kaçırmak amacıyla mal varlığını devretmişse, alacaklı bu devrin kendisi bakımından geçersiz sayılmasını isteyebilir. Dava, elinde kesin veya geçici aciz belgesi bulunan alacaklı tarafından açılır ve iptale konu tasarruf tarihinden itibaren beş yıl içinde açılmalıdır. Yakın akrabalara yapılan devirler, ivazsız tasarruflar ve borçlunun aciz hâlinde yaptığı işlemler kanunda ayrı ayrı düzenlenir.

Kira bedelini ödemeyen kiracıya karşı ve yazılı tahliye taahhüdüne dayanarak, dava açmadan icra dairesi aracılığıyla tahliye istenebilir. Bu yol, tahliye davasına göre daha kısa sürer. Ayrıntılar kira hukuku sayfamızdadır.

İcra ve İflas Kanunu, bazı fiilleri suç olarak düzenler. Taahhüdü ihlal, mal beyanında bulunmama, gerçeğe aykırı mal beyanı, nafaka borcunu ödememe ve ticari işletmede yöneticinin sorumluluğu bunların başında gelir. Bu davalar icra ceza mahkemesinde görülür ve şikâyete bağlıdır. Hem şikâyetçi hem de sanık tarafta vekillik yapıyoruz.