İdare ve Vergi Hukuku

İdarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır. İdari yargılama usulü 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda düzenlenir; davalar idare mahkemeleri, vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştay’da görülür. İdare hukuku avukatı olarak baktığımız başlıca konular şunlardır:

• İdari işlemlerin iptali davaları
• İdarenin eylem ve işlemlerinden doğan zararlar için tam yargı davaları
• İdari para cezalarına itiraz
• İmar, ruhsat ve yapı kayıt uyuşmazlıkları
• Kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atma
• Kamu ihale uyuşmazlıkları
• Memur ve kamu görevlilerinin disiplin, atama ve özlük işlemleri
• Öğrenci ve eğitim kurumlarına ilişkin işlemler
• Belediye ve kamu kurumlarının ruhsat, izin ve kapatma işlemleri
• Yürütmenin durdurulması talepleri

İdari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırı olduğu iddiasıyla iptal davası açılabilir. Dava açma süresi, kanunda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür. Süre, işlemin yazılı bildirim tarihinden başlar. Bu süreler hak düşürücüdür; sürenin geçmesi hâlinde dava usulden reddedilir. İdareye yapılan başvuru ve üst makama itiraz bazı hâllerde süreyi durdurur; ancak her başvuru süreyi durdurmaz. Hangi başvurunun süreyi etkilediği, dosyanın en başında belirlenmesi gereken konudur.

İdari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğacaksa ve işlem açıkça hukuka aykırı ise, mahkemeden yürütmenin durdurulması istenebilir. Yıkım kararları, görevden uzaklaştırma, ruhsat iptali ve kapatma işlemlerinde bu talep davanın ilk adımıdır.

İdarenin eylem veya işleminden dolayı hakkı ihlal edilen kişi, uğradığı zararın tazmini için tam yargı davası açabilir. İdari eylemden doğan zararlarda dava açmadan önce idareye başvurarak zararın giderilmesi istenir; idarenin ret cevabı veya altmış gün içinde cevap vermemesi üzerine dava açılır. Kamu hizmetinin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hizmet kusuru sayılır. Yol, altyapı, sağlık hizmeti ve kolluk faaliyetlerinden doğan zararlar bu kapsamda değerlendirilir. İptal davasıyla birlikte veya iptal kararından sonra tam yargı davası açmak da mümkündür.

Belediye, bakanlık, düzenleyici kurumlar ve kolluk tarafından verilen idari para cezalarına karşı başvuru yolu, cezanın dayandığı kanuna göre değişir. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu kapsamındaki cezalara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Özel kanunlarda ayrı yol öngörülen cezalar ise idare mahkemesinde dava konusu olur. Başvuru merciinin ve süresinin yanlış belirlenmesi hak kaybına yol açar.

İmar planı değişiklikleri, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni işlemleri, yıkım kararları ve imar para cezaları idare mahkemesinde dava konusu olur. İmar planına karşı dava, planın ilanından itibaren altmış gün içinde açılır; plana askı süresinde itiraz edilmişse süre itirazın reddinden itibaren işler.

Kamulaştırmada bedel tespiti ve tescil davası asliye hukuk mahkemesinde görülür; kamulaştırma işleminin iptali ise idare mahkemesinin görev alanındadır. İdarenin kamulaştırma yapmadan taşınmaza fiilen el atması hâlinde kamulaştırmasız el atma davası açılır. Bu dosyaları gayrimenkul hukuku ekibimizle birlikte yürütüyoruz.

Vergi hukukunun usul kuralları 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nda, tahsil kuralları ise 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’da düzenlenir. Gelir, kurumlar, katma değer, damga ve emlak vergisi gibi her vergi türü ayrıca kendi kanununa tabidir. Vergi hukuku avukatı olarak baktığımız başlıca konular şunlardır:

• Vergi ve ceza ihbarnamelerine karşı vergi mahkemesinde dava
• Vergi incelemesi sürecinde mükellefin temsili
• Tarhiyat öncesi ve tarhiyat sonrası uzlaşma
• Vergi hatalarının düzeltilmesi ve şikâyet başvuruları
• Ödeme emrine karşı dava
• İhtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk işlemleri
• Vergi ziyaı ve usulsüzlük cezaları
• Kaçakçılık suçlarında ceza davaları
• Vergi borçlarının yapılandırılması ve tecil
• Şirket ortakları ve kanuni temsilcilerin vergi borcundan sorumluluğu

Vergi incelemesi, vergi müfettişleri tarafından mükellefin defter ve belgeleri üzerinde yapılır. İnceleme sonunda düzenlenen rapora göre vergi dairesi ek vergi tarh eder ve ceza keser; bu işlem vergi ve ceza ihbarnamesi ile mükellefe tebliğ edilir. İnceleme sırasında mükellefin savunma hakkı vardır; rapor değerlendirme komisyonuna açıklama yapılabilir. İncelemenin başından itibaren avukatla yürütülmesi, ihbarname aşamasında elde kalan seçenekleri genişletir.

Mükellef, tarh edilen vergi ve kesilen ceza için idareyle uzlaşma yoluna gidebilir. Tarhiyat öncesi uzlaşma, inceleme bitmeden; tarhiyat sonrası uzlaşma ise ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde talep edilir. Uzlaşma sağlanırsa tutanak kesindir ve dava açılamaz. Uzlaşma sağlanamazsa dava açma süresi kaldığı yerden işler; süre on beş günden az kalmışsa on beş güne tamamlanır. Uzlaşmaya gidip gitmemek, dosyanın dava şansına göre verilmesi gereken bir karardır.

Vergi ve ceza ihbarnamesine karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açılır. Dava açılması, tarh edilen verginin tahsilini kendiliğinden durdurur; ayrıca yürütmenin durdurulması istenmesine gerek yoktur. Ödeme emrine karşı açılan davada ise durum farklıdır: dava tahsili durdurmaz ve on beş günlük dava süresi vardır. Ödeme emrine karşı yalnızca borcun olmadığı, kısmen ödendiği veya zamanaşımına uğradığı ileri sürülebilir.

Vergi mahkemesi kararlarına karşı, kanunda belirlenen parasal sınırlara göre bölge idare mahkemesine istinaf ve Danıştay’a temyiz yolu açıktır.

Vergiye ilişkin hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar, dava süresi geçmiş olsa bile düzeltme yoluyla giderilebilir. Hesap hataları, mükellefin şahsında hata, mükellefiyette hata, verginin konusunda hata ve vergilendirme döneminde hata bu kapsamdadır. Düzeltme talebi vergi dairesine yapılır; reddi hâlinde Hazine ve Maliye Bakanlığı’na şikâyet, şikâyetin reddi hâlinde de vergi mahkemesinde dava yolu açılır. Düzeltme zamanaşımı, vergi alacağının doğduğu takvim yılını izleyen yılın başından itibaren beş yıldır.

Vergi ziyaı cezası, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesi hâlinde, ziyaa uğratılan verginin bir katı olarak kesilir. Usulsüzlük cezaları ise şekle ve usule ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesine bağlıdır. Sahte veya yanıltıcı belge düzenleme ve kullanma, defter ve belgeleri gizleme gibi fiiller ayrıca kaçakçılık suçunu oluşturur ve ceza mahkemesinde yargılanır. Vergi mahkemesindeki dava ile ceza davası ayrı ayrı yürür; iki dosyanın birlikte planlanması gerekir.

Şirketin ödenmeyen vergi borçları, şirketten tahsil edilemediği takdirde kanuni temsilcilerden ve limited şirketlerde ortaklardan payları oranında istenebilir. Yöneticilere gönderilen ödeme emirlerine karşı on beş gün içinde dava açılması gerekir. Bu dosyalar, şirketler hukukuyla iç içedir; ticaret ve şirketler hukuku ekibimizle birlikte çalışıyoruz.