Tüketici Hukuku

Tüketici hukukunun temel kaynağı 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’dur. Kanun, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi tüketici sayar. Bir aracı kendi kullanımı için satın alan kişi tüketicidir; aynı aracı ticari taşımacılık için satın alan şirket değildir. Bu ayrım, uyuşmazlığın hangi mahkemede görüleceğini ve hangi hükümlerin uygulanacağını belirler.

Tüketici hukuku avukatı olarak baktığımız başlıca konular şunlardır:

• Ayıplı mal ve ayıplı hizmetten doğan uyuşmazlıklar
• Sıfır ve ikinci el araç alımında ayıp, gizli ayıp ve servis uyuşmazlıkları
• Garanti süresi ve garanti belgesine ilişkin anlaşmazlıklar
• Mesafeli satış sözleşmeleri ve cayma hakkı
• Tüketici kredisi ve konut finansmanı sözleşmeleri
• Abonelik sözleşmeleri ve haksız fatura bedelleri
• Devre tatil ve uzun süreli tatil hizmeti sözleşmeleri
• Ön ödemeli konut satışı ve teslim gecikmeleri
• Sözleşmedeki haksız şartlar
• Tüketici hakem heyeti ve tüketici mahkemesi başvuruları

Ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında taraflarca kararlaştırılan örnek ya da modele uygun olmayan veya objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan maldır. Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, reklam ve ilanlarında yer alan özelliklerden bir veya birkaçını taşımayan mal da ayıplı sayılır.

Malın ayıplı olduğunun anlaşılması hâlinde tüketici dört seçimlik haktan birini kullanabilir:

• Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme
• Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme
• Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme
• İmkân varsa satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme

Satıcı, tüketicinin tercih ettiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Ücretsiz onarım veya değişim talebi üretici ve ithalatçıya karşı da ileri sürülebilir. Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir; bu durumda aksini ispat yükü satıcıya aittir.

Ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre, teslimden itibaren beş yıldır. Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz.

Büromuz, tüketici hukuku içinde özellikle araç alım satımından doğan uyuşmazlıklarda çalışır. Sıfır araçta tekrarlayan arıza, servis kayıtlarında görünmeyen gizli ayıp, boya ve değişen parça gizlenerek yapılan ikinci el satış, teslim gecikmesi ve garanti kapsamı tartışmaları bu dosyaların başında gelir.

Sıfır araçlarda garanti süresi içinde aynı arızanın tekrarlaması, farklı arızaların belirli sayıya ulaşması veya aracın tamirde geçirdiği sürenin azami tamir süresini aşması hâlinde tüketici, aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesini ya da bedel iadesini isteyebilir. Bu şartların gerçekleşip gerçekleşmediği servis kayıtlarıyla ispatlanır; bu yüzden her servis girişinde iş emrinin ve teslim fişinin alınması önemlidir.

İkinci el araç satışında satıcının tüketici sayılıp sayılmadığı, uyuşmazlığın tüketici mahkemesinde mi yoksa genel mahkemede mi görüleceğini belirler. Galeri veya yetkili bayiden alınan araçlar tüketici hukuku kapsamındadır; iki özel kişi arasındaki satışlar ise Türk Borçlar Kanunu’na tabidir. Dosyayı buna göre kuruyoruz.

Hizmet, sözleşmede belirlenen süre içinde başlamaz veya taraflarca kararlaştırılmış niteliklere uygun şekilde ifa edilmezse ayıplı sayılır. Tüketici, hizmetin yeniden görülmesi, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya sözleşmeden dönme haklarından birini kullanabilir. Tadilat, araç servisi, özel okul ve kurs hizmetleri, taşımacılık ve turizm hizmetleri bu kapsamda sık uyuşmazlık çıkan alanlardır.

İnternet, telefon veya katalog üzerinden kurulan satışlar mesafeli sözleşmedir. Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Süre, mal satışında malın teslim alındığı günden, hizmet satışında sözleşmenin kurulduğu günden başlar. Satıcı, cayma hakkı konusunda tüketiciyi bilgilendirmemişse süre bir yıl uzar.

Cayma hakkı bazı ürünlerde kullanılamaz. Tüketicinin istekleri doğrultusunda hazırlanan kişiye özel ürünler, çabuk bozulan mallar, ambalajı açılmış hijyenik ürünler ve teslimden sonra ambalajı açılmış dijital içerikler bunların başında gelir.

Bankaların tüketiciye kullandırdığı krediler, kredi kartı sözleşmeleri ve konut finansmanı sözleşmeleri de tüketici hukukuna tabidir. Sözleşme öncesi bilgilendirme yükümlülüğü, erken ödeme hakkı, kredi bağlantılı sigorta, dosya masrafı ve haksız şart uyuşmazlıkları bu alanda sık görülür. Bu dosyaları bankacılık ve finans hukuku ekibimizle birlikte yürütüyoruz.

Elektrik, su, doğal gaz, internet, telefon ve dijital platform abonelikleri belirli süreli veya belirsiz süreli abonelik sözleşmesi olarak kurulur. Tüketici, belirsiz süreli veya süresi bir yıldan uzun olan belirli süreli abonelik sözleşmelerini herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin istediği zaman feshedebilir. Fesih bildirimi yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile yapılır ve sağlayıcı bildirimi aldıktan sonra kanunda belirlenen süre içinde hizmeti durdurmak zorundadır. Fesihten sonra kesilen faturalar, taahhüt bedeli ve cihaz bedeli uyuşmazlıkları bu alanın sık görülen dosyalarıdır.

Konutun bedelinin tamamı veya bir kısmı teslimden önce ödeniyorsa ön ödemeli konut satışı söz konusudur. Sözleşme noterde düzenleme şeklinde yapılmadıkça veya tapuda satış vaadi olarak kurulmadıkça geçersizdir. Satıcı, konutu sözleşmede belirtilen süre içinde ve en geç kırk sekiz ay içinde teslim etmek zorundadır. Tüketici, sözleşme tarihinden itibaren on dört gün içinde cayma hakkına, teslime kadar da sözleşmeden dönme hakkına sahiptir; dönme hâlinde satıcı, kanunda belirlenen kesinti dışında ödenen bedeli iade eder. Teslim gecikmesi ve projeye aykırı teslim dosyalarını gayrimenkul hukuku ekibimizle birlikte yürütüyoruz.

Tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye dâhil edilen ve tarafların hak ve yükümlülüklerinde dürüstlük kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan şartlar kesin olarak hükümsüzdür. Tek taraflı fesih yetkisi, aşırı cezai şart ve tüketicinin yasal haklarını sınırlayan hükümler bu kapsamda değerlendirilir. Sözleşmenin haksız şart dışındaki hükümleri geçerliliğini korur.

Tüketici uyuşmazlıklarında başvurulacak merci, uyuşmazlığın parasal değerine göre belirlenir. Her yıl yeniden belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur; bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülür. Hakem heyeti kararları tarafları bağlar ve ilam hükmündedir; karara karşı on beş gün içinde tüketici mahkemesinde itiraz edilebilir.

Tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Tüketici hakem heyetinin görev alanına giren uyuşmazlıklar ve hakem heyeti kararlarına itirazlar bu zorunluluğun dışındadır. Arabuluculuk sürecini büromuzun sicilli arabulucuları ile birlikte yürütüyoruz.

Tüketici mahkemelerinde açılan davalar harçtan muaftır. Tüketici, davayı kendi yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki mahkemede açabilir.

Tüketici hukuku avukatı, uyuşmazlığın hangi hükümlere tabi olduğunu belirler, hangi seçimlik hakkın dosyaya uygun olduğunu değerlendirir, satıcıya veya sağlayıcıya ihtarname gönderir, hakem heyeti veya mahkeme başvurusunu hazırlar, bilirkişi incelemesini takip eder ve kararın icrasını yürütür. Araç dosyalarında servis kayıtlarının toplanması, ekspertiz raporunun alınması ve bilirkişi incelemesinde aracın hangi noktalardan inceleneceğinin belirlenmesi, dosyanın sonucunu doğrudan etkiler.