Asliye Ceza Mahkemesi Hangi Davalara Bakar?
Asliye ceza mahkemesi hangi davalara bakar sorusunun kısa yanıtı şudur: 5235 sayılı Kanun m. 11 uyarınca, kanunların ayrıca görevli kıldığı haller saklı kalmak üzere, sulh ceza hâkimliği ile ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan dava ve işlere asliye ceza mahkemeleri bakar. Ağır ceza mahkemesi ise m. 12 gereğince ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakmakla görevlidir.
Yani asliye ceza mahkemesi, görev bakımından genel mahkeme gibi çalışır. Kanun, onun bakacağı suçları tek tek saymaz; ağır ceza mahkemesine ve sulh ceza hâkimliğine verilen işleri ayırır, geriye kalanı asliye cezaya bırakır. Bu yazıda iki mahkemenin görev ölçütünü, heyet yapılarını ve 25 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7571 sayılı Kanunla nitelikli dolandırıcılık bakımından gelen değişikliği ele alıyoruz. Metin genel bilgilendirme amaçlıdır; belirli bir dosyaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz.
Görev kuralının dayanağı: 5235 sayılı Kanun
Asliye ceza ve ağır ceza mahkemelerinin görevi, 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’da düzenlenmiştir. Kanun 26/9/2004 tarihinde kabul edilmiş, 7/10/2004 tarihli ve 25606 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. TBMM Kanun Bilgileri sayfasında bu bilgilere ulaşabilirsiniz. Yürürlük tarihi ise 1 Haziran 2005’tir; bu tarih Adalet Bakanlığının kuruluş mevzuatı derlemesinde yer almaktadır.
Burada konuşulan kavram görevdir. Görev, bir işe hangi türden mahkemenin bakacağını belirler. Hangi yerdeki mahkemenin bakacağı ise yetki meselesidir ve bu yazının konusu dışındadır. Okurların en sık karıştırdığı nokta da budur: Görev ayrımı suçun ağırlığına ve kanunun mahkemeye verdiği işlere bakar, adliyenin hangi ilçede olduğuna bakmaz.
Kanunun güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz. Görev kurallarında yakın zamanda değişiklik yapıldığı için, bir rehber metni okurken değil, güncel kanun metnine bakarak karar vermek gerekir.
Asliye ceza mahkemesi hangi işlere bakar?
5235 sayılı Kanun m. 11, asliye ceza mahkemesinin görevini olumsuz bir ölçütle tanımlar. Sulh ceza hâkimliğinin ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan dava ve işler asliye ceza mahkemesine aittir. Kanunların ayrıca görevli kıldığı haller de saklıdır. Bu nedenle "asliye ceza mahkemesi tüm suçlara bakar" demek doğru olmaz. Doğru çerçeve şudur: Asliye ceza mahkemesi, diğer iki merciin görev alanına girmeyen işleri kapsayan genel mahkemedir.
"Kalan görev" ne anlama gelir?
Kalan görev, bir suç için asliye ceza mahkemesinin görevli olduğunu kanunda ayrıca aramak gerekmediği anlamına gelir. Bir iş ağır ceza mahkemesinin görevine girmiyorsa, sulh ceza hâkimliğine ait de değilse ve kanun onu başka bir mahkemeye özel olarak vermemişse, görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Pratikte bu, soruyu tersten sormayı gerektirir: Önce işin ağır ceza ölçütüne girip girmediğine, sonra sulh ceza hâkimliğinin görev alanına ve kanunda ayrıca öngörülmüş bir göreve bakılır. Bunların dışında kalan her şey asliye cezaya düşer.
Sulh ceza hâkimliğinin görevlerinin ayrıntısı bu yazının kapsamında değildir. Burada yalnızca asliye ceza mahkemesinin bu görevlerin dışında kalan işlere baktığı bilgisi esas alınmıştır.
Tek hâkimli yapı
Asliye ceza mahkemeleri tek hâkimlidir. Yani yargılamayı tek bir hâkim yürütür ve hükmü tek hâkim verir. Bu, ağır ceza mahkemesinden en görünür farklardan biridir.
Ağır ceza mahkemesi nedir?
Ağır ceza mahkemesi, en ağır yaptırımları gerektiren suçlara bakan ilk derece ceza mahkemesidir. 5235 sayılı Kanun m. 12 (6526 sayılı Kanunun 2. maddesiyle değişik, 21/2/2014) uyarınca ağır ceza mahkemeleri, ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakmakla görevlidir. Kanunların ayrıca görevli kıldığı haller yine saklıdır. Aynı tanım, Adalet Bakanlığı Adli Sicil Genel Müdürlüğünün tanımlar kitapçığında da bulunmaktadır.
"Ağır ceza mahkemesi nedir" sorusunu yanıtlarken şunu vurgulamak gerekir: Bu mahkemeyi diğerlerinden ayıran şey, yargılanan eylemin kendi adı değil, o eylem için kanunun öngördüğü yaptırımın ağırlığıdır. Mahkemenin görev alanı üç yaptırım türüne bağlanmıştır:
- ağırlaştırılmış müebbet hapis,
- müebbet hapis,
- on yıldan fazla hapis cezası.
Ölçüt "on yıldan fazla" ifadesiyle konmuştur. Bir suçun bu ölçüte girip girmediği, ilgili suç tipinin kanundaki yaptırımına ve olaya yapılan hukuki nitelendirmeye göre belirlenir. Bu nedenle genel listeler yol gösterici olsa da, belirli bir olayda görevli mahkemeyi söylemek için ilgili madde metninin okunması gerekir.
Heyet yapısı: üç hâkim
Ağır ceza mahkemesinde bir başkan ile yeteri kadar üye bulunur. Mahkeme, bir başkan ve iki üyeyle toplanır. Başka bir deyişle ağır ceza mahkemesi üç hâkimli heyet olarak çalışır. Asliye ceza mahkemesinde ise yargılamayı tek hâkim yürütür. Heyet yapısı, iki mahkemenin duruşma ve karar verme biçimindeki temel farktır.
Saklı tutulan haller
Kanun, ağır ceza mahkemesinin görevini düzenlerken bazı hâllerin ayrıca düzenlenmiş olabileceğini kabul eder. Kanunda ayrıca görevli kılınan haller saklıdır. Bu ifade, ağır ceza mahkemesine ilişkin genel kuralın her olayda tek başına uygulanmayacağını gösterir. Bazı kişiler veya bazı kovuşturma türleri için kanunlar farklı bir görev düzeni kurmuş olabilir. Bu haller bu yazıda tek tek ele alınmamıştır; belirli bir dosyada böyle bir durum varsa ilgili özel hükümlere ayrıca bakılmalıdır.
Suç listelerine temkinli yaklaşmak
5235 sayılı Kanun m. 12/1’in 6545 sayılı Kanun (18/6/2014) sonrasındaki sürümünde belirli suçlara atıf yapan bir sayım yer alıyordu. Bu tür sayımlar zaman içinde değişebilir. Dolayısıyla yazıların, tabloların veya eski kitapların ağır ceza kapsamında gösterdiği suçlar güncel hukuku yansıtmayabilir. Bu yazıda tek tek suç sıralaması yapmamamızın nedeni de budur: Güncel görev ölçütü kanun metnindeki yaptırım sınırlarıdır ve belirli bir suçun bu sınırlara girip girmediği ilgili madde üzerinden doğrulanmalıdır.
İki mahkemenin görev ayrımı bir bakışta
- Asliye ceza mahkemesi: Sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan dava ve işlere bakar (m. 11). Tek hâkimlidir.
- Ağır ceza mahkemesi: Ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakar (m. 12). Bir başkan ve iki üyeyle toplanır.
- Ortak nokta: Her iki mahkeme bakımından da kanunların ayrıca görevli kıldığı haller saklıdır.
Bu ayrım, görev sorusunda ilk bakılacak yeri gösterir: Önce ağır ceza ölçütü, sonra diğer hâller. Asliye ceza mahkemesinin görevinin ayrıca sayılmadığını, ağır ceza mahkemesinin görevinin ise yaptırım ölçütüyle belirlendiğini akılda tutmak yeterlidir.

Güncel değişiklik: nitelikli dolandırıcılık artık asliye ceza mahkemesinde
Görev kuralları sabit değildir. En yakın tarihli önemli değişiklik, kamuoyunda "11. Yargı Paketi" olarak anılan 7571 sayılı Kanunla yapılmıştır. Kanun 24/12/2025 tarihinde TBMM Genel Kurulunda kabul edilmiş, 25 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Kabul edilen metne TBMM kanun metni sayfasından ulaşılabilir.
Kanunun 12. maddesiyle, 5235 sayılı Kanun m. 12/1’de yer alan "nitelikli dolandırıcılık (madde 158)," ibaresi madde metninden çıkarılmıştır. Yani nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158), ağır ceza mahkemesinin görevine özel olarak sayılan suçlar arasında artık yer almamaktadır. TBMM’nin 24/12/2025 tarihli haberi de değişikliğin sonucunu şöyle aktarmaktadır: Dolandırıcılık suçunun yargılaması asliye ceza mahkemelerinde yapılacaktır.
Neden önemli?
Birçok eski rehber metin, nitelikli dolandırıcılığı ağır ceza mahkemesinin görev alanında gösterir. Bu bilgi, değişiklikten önce doğruydu. 25 Aralık 2025 sonrasında ise güncel görev kuralını yansıtmaz. Bu nedenle "ağır ceza mahkemesi hangi suçlara bakar" diye araştırırken, bir kaynağın değişiklikten önce mi sonra mı hazırlandığına bakmak önemlidir.
Burada dikkat edilmesi gereken bir sınır var: Değişiklik, kanun metninden yalnızca bu ibareyi çıkarmıştır. Bundan başka suçlar için sonuç çıkarmak doğru olmaz. Görev kaydırması da suçun hafif sayıldığı anlamına gelmez; yalnızca yargılamayı hangi mahkemenin yapacağını etkiler.
Geçiş hükmü: Geçici Madde 7
7571 sayılı Kanunun 13. maddesiyle 5235 sayılı Kanuna Geçici Madde 7 eklenmiştir. Bu hükme göre, maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ağır ceza mahkemelerinde görülmekte olan davalarda veya istinaf ya da temyiz incelemesindeki dosyalarda, nitelikli dolandırıcılık suçlarına bakan mahkemenin görevinin kanunla değiştiği gerekçesiyle görevsizlik veya bozma kararı verilemez. Hüküm, mevzuat.gov.tr’deki güncel metinde de yer almaktadır.
Bunun sonucu şudur: Değişiklikten önce ağır ceza mahkemesinde başlamış nitelikli dolandırıcılık yargılamaları, görev değişti diye asliye ceza mahkemesine devredilmez. Bu dosyalar bulundukları yerde devam eder. Değişiklikten sonra açılacak işlerde ise güncel görev kuralı uygulanır. Hangi tarihe göre hangi kuralın uygulanacağı, belirli bir dosya için ayrıca incelenmesi gereken bir konudur.
Görevli mahkemeyi anlamaya çalışırken nelere bakılır?
Bir olayda hangi mahkemenin görevli olacağını anlamak için okurun izleyebileceği genel bir sıra vardır. Bu sıra bir hukuki görüş değil, kaynakları okuma düzenidir:
- Suçun hukuki nitelendirmesine bakın. Eylemin hangi suç tipine girdiği, ilgili suçun kanunda hangi yaptırıma bağlandığını belirler. Gündelik anlatımdaki isim ile kanundaki suç tipi her zaman birebir örtüşmez.
- Ağır ceza ölçütünü kontrol edin. Suç, ağırlaştırılmış müebbet, müebbet veya on yıldan fazla hapis cezasını gerektiriyorsa ağır ceza mahkemesinin görev alanına girer.
- Kanunda ayrıca görevli kılınan hâllere bakın. Hem m. 11 hem m. 12 bu hâlleri saklı tutar.
- Bu ölçütlerin dışında kalıyorsa görev, kalan görev kuralı gereği asliye ceza mahkemesine aittir.
- Tarihe dikkat edin. Özellikle nitelikli dolandırıcılıkta olduğu gibi, görev kuralı değiştiyse değişiklik tarihi ve geçiş hükmü sonucu etkileyebilir.
Bu adımların her biri, güncel kanun metni ile doğrulanmalıdır. Ayrıca iddianamede veya dava belgelerinde yer alan suç nitelendirmesinin sonradan değişebileceğini de unutmamak gerekir; görev sorusu bu nedenle yargılamanın seyrine göre yeniden gündeme gelebilir.
Sık yapılan hatalar
"Asliye ceza mahkemesi küçük suçlara bakar"
Bu ifade kanundaki ölçütü yansıtmaz. Asliye ceza mahkemesinin görevi "küçüklük" üzerinden değil, diğer mahkemelerin görevleri dışında kalma üzerinden tanımlanmıştır. Ağır ceza mahkemesi ise belirli yaptırımları gerektiren suçlara bakar; geriye kalan işler asliye cezaya düşer.
"Ağır ceza mahkemesi her ağır sayılan suça bakar"
Ağır ceza mahkemesinin görevi, günlük dildeki "ağır suç" kavramıyla değil, m. 12’deki yaptırım ölçütüyle belirlenir. Bir suçun toplumda ağır görülmesi, o suçun ağır ceza mahkemesinin görevine girdiği anlamına gelmez. Nitelikli dolandırıcılıktaki değişiklik bunun bir örneğidir: Listeden çıkarılan suç, kanun koyucunun görev dağılımını yeniden düzenlediğini gösterir.
"İnternetteki rehber güncel olmalı"
Görev kuralları değişebildiği için, tarihsiz rehberlere güvenmek yanıltıcı olabilir. Bir kaynağın hangi tarihte hazırlandığı ve hangi kanun sürümüne dayandığı kontrol edilmelidir. Mevzuat metinlerinde ise güncel sürüm, mevzuat.gov.tr’de yayımlanan metindir.
"Görev ile yetki aynı şeydir"
Değildir. Görev, mahkemenin türünü; yetki, mahkemenin yer bakımından belirlenmesini ifade eder. Bir işte ağır ceza mahkemesinin görevli olması, hangi şehirdeki ağır ceza mahkemesinin bakacağını tek başına söylemez.
Bu yazının sınırları
Bu yazı yalnızca görev ayrımına odaklanır. Sulh ceza hâkimliğinin görevlerinin ayrıntısı, ağır ceza kapsamına giren suçların güncel ve tam listesi, özel görevli mahkemelere ilişkin eski düzenlemeler ve terör suçlarına dair görev hükümleri bu metinde ele alınmamıştır. Bu konular kendi başlarına ayrı inceleme gerektirir. Ayrıca yargılamanın aşamaları, kanun yolları ve süreler gibi usul konuları da başka yazıların konusudur.
Özetle, asliye ceza mahkemesi sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemelerinin dışında kalan işlere bakan, tek hâkimli genel mahkemedir. Ağır ceza mahkemesi ise ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakan, bir başkan ve iki üyeden oluşan heyettir. 25 Aralık 2025 tarihli değişiklikle nitelikli dolandırıcılık ağır ceza mahkemesinin özel sayım listesinden çıkarılmış, geçiş hükmüyle de önceden ağır ceza mahkemesinde görülen dosyalar için görevsizlik kararı verilmesinin önüne geçilmiştir. Kendi durumunuza ilişkin kesin sonuç için güncel mevzuat ve dosya belgeleri birlikte değerlendirilmelidir.
Sık sorulan sorular
Asliye ceza mahkemesi hangi davalara bakar?
5235 sayılı Kanun m. 11 uyarınca, kanunların ayrıca görevli kıldığı haller saklı kalmak üzere, sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan dava ve işlere asliye ceza mahkemeleri bakar. Asliye ceza mahkemesi tek hâkimlidir.
Ağır ceza mahkemesi nedir ve hangi suçlara bakar?
Ağır ceza mahkemesi, 5235 sayılı Kanun m. 12 gereğince ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakan mahkemedir. Bir başkan ve iki üyeyle toplanır. Kanunlarda ayrıca görevli kılınan haller saklıdır.
Nitelikli dolandırıcılık hangi mahkemede görülür?
7571 sayılı Kanunun 12. maddesiyle 5235 sayılı Kanun m. 12/1'deki nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158) ibaresi çıkarılmıştır. Kanun 25 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır ve TBMM haberi, dolandırıcılık yargılamasının asliye ceza mahkemelerinde yapılacağını aktarmaktadır. Geçici Madde 7 uyarınca, yürürlük tarihinde ağır ceza mahkemelerinde görülmekte olan dosyalar için görev değişikliği gerekçesiyle görevsizlik veya bozma kararı verilemez.
Görev ile yetki arasındaki fark nedir?
Görev, işe hangi türden mahkemenin bakacağını, yetki ise hangi yerdeki mahkemenin bakacağını ifade eder. Bu yazı yalnızca görev ayrımını, yani asliye ceza ve ağır ceza mahkemeleri arasındaki dağılımı ele alır.