Özgür Önder

Dava Kaybedilirse Avukatlık Ücretini Kim Öder?

Dava Kaybedilirse Avukatlık Ücretini Kim Öder?

Evet. Dava kaybedilirse, aleyhine hüküm verilen taraf genel kural olarak yargılama giderlerini öder. Davayı kazanan taraf davasını avukatla takip etmişse, bu giderlerin içinde mahkemece hükmedilen vekâlet ücreti de yer alır. Hukuk dilinde bu kalem karşı vekâlet ücreti olarak anılır. Karşı vekâlet ücreti, kaybeden tarafın kendi avukatıyla yaptığı sözleşmedeki ücretten ayrı bir kalemdir. Miktarını taraflar değil, mahkeme Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne (AAÜT) göre belirler.

Aşağıda bu kuralın dayanağını, iki ayrı avukatlık ücreti arasındaki farkı, miktarın nasıl hesaplandığını, davanın kısmen kazanıldığı durumları ve temel istisnaları sırasıyla bulabilirsiniz. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; belirli bir dosyaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez.

Kaybeden taraf hangi avukatlık ücretleriyle karşılaşabilir?

Bir davayı kaybeden kişinin gündemine iki ayrı avukatlık ücreti girebilir:

  • Karşı vekâlet ücreti: Kazanan tarafın vekili lehine, mahkeme kararıyla kaybeden tarafa yüklenen ücrettir.
  • Sözleşmeye dayalı ücret: Kişinin kendi avukatıyla yaptığı sözleşmeden doğan ücrettir ve mahkeme kararına bağlı değildir.

Bu ikisi birbirinin yerine geçmez. Yazının geri kalanı ağırlıklı olarak birinci kalemi, yani karşı vekâlet ücretini ele alır.

Yasal dayanak: HMK m. 326/1 ve m. 323/1-ğ

Genel kural, 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda (HMK) yer alır. Kanun, 4/2/2011 tarihli ve 27836 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerindeki HMK sayfasından ulaşabilirsiniz.

HMK m. 326/1’e göre kanunda yazılı haller dışında yargılama giderleri, aleyhine hüküm verilen taraftan alınır. Bu madde metni, Anayasa Mahkemesi’nin 2024/226 sayılı norm denetimi kararında ve Danıştay Altıncı Daire’nin bir kararında da aynen aktarılmıştır.

HMK m. 323/1-ğ ise vekille takip edilen davalarda kanun gereği takdir olunacak vekâlet ücretini yargılama giderleri arasında sayar. İki hükmü birlikte okuduğunuzda sonuç şudur: Davayı kazanan taraf davasını avukatla takip etmişse, kaybeden taraf yargılama gideri olarak vekâlet ücretine de mahkûm edilir. Aynı sonuç Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dergisi’nde ve Anayasa Mahkemesi’ne sunulan bir dilekçede de anlatılmaktadır.

Akdi avukatlık ücreti ile karşı vekâlet ücreti arasındaki fark

Gündelik dilde "avukatlık ücreti" tek bir kavram gibi anlaşılır. Hukukta ise iki ayrı ücret vardır.

Akdi avukatlık ücreti, avukat ile müvekkil arasındaki sözleşmeyle belirlenir. Tutarı, ödeme şekli ve zamanı sözleşmeye bağlıdır.

Karşı vekâlet ücreti ise mahkemece AAÜT’ye göre hükmedilen bir yargılama giderdir. Anayasa Mahkemesi bu ayrımı Avukatlık Kanunu m. 164’e ilişkin kararında açıkça yapmıştır.

Bu ayrımın pratik anlamı şudur: Mahkemenin karşı taraf lehine hükmettiği tutar, sizin kendi avukatınızla yaptığınız sözleşmenin tutarını değiştirmez. Aynı şekilde, kendi sözleşmenizdeki ücretin yüksek ya da düşük olması karşı vekâlet ücretinin miktarını belirlemez.

Karşı vekâlet ücreti kime ait olur?

Avukatlık Kanunu m. 164’e göre avukatlık ücreti, avukatın hukuki yardımının karşılığıdır. AAÜT altında vekâlet ücreti kararlaştırılamaz. Dava sonunda karşı tarafa yüklenen vekâlet ücreti ise avukata aittir. Bu düzenleme, Anayasa Mahkemesi’nin 2017 tarihli bir başvuru dosyasında da anlatılmaktadır.

Hükmün son fıkrası Anayasa Mahkemesi önüne birden çok kez gelmiştir. Örnek olarak 2015/104 sayılı dosya ile 2019/18 sayılı dosyadaki dilekçe gösterilebilir. Bu yazı, bu başvuruların sonuçlarına ve karar tarihlerine dair bir değerlendirme yapmaz; ilgilenen okurun kararın kendisine bakması gerekir.

Kaybeden taraf iki ücreti birlikte öder mi?

Yukarıdaki ayrımdan çıkarılabilecek sonuç şudur: Davayı kaybeden kişi, bir yandan mahkemenin karşı tarafa yüklediği vekâlet ücretini öder, diğer yandan kendi avukatına sözleşmeyle kararlaştırdığı ücreti ödemeye devam eder. Bu ikinci kısım, mahkeme kararından değil sözleşmeden doğduğu için, sözleşmenin içeriğine göre değerlendirilir.

Bu nedenle bir davaya başlamadan önce, kaybetme ihtimalinde ortaya çıkabilecek toplam mali yükü iki kalem üzerinden düşünmek yerinde olur: karşı vekâlet ücreti ve diğer yargılama giderleri ile kendi sözleşme ücretiniz. Sözleşmede ücretin hangi aşamada ve hangi koşulda ödeneceğini ayrıca netleştirmek gerekir.

Karşı vekâlet ücretinin miktarı nasıl belirlenir?

Miktarı belirleyen ölçü, Türkiye Barolar Birliği tarafından yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’dir. AAÜT m. 3/1’e göre karşı tarafa yüklenecek ücret, Tarifede yazılı miktardan az, üç katından çok olamaz. Hâkim bu aralıkta ücreti belirlerken avukatın emeğini, çabasını, işin önemini ve niteliğini, davanın süresini dikkate alır. Hükmün metni 3 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Tarifede yer alır.

Bu yazıda Tarifedeki güncel maktu tutarlar ya da nispi dilim oranları verilmemektedir. Tutarlar her yıl değişebilir ve dosyanın türüne göre farklı bölümlerde yer alır. Güncel rakamlar için doğrudan Resmî Gazete’deki Tarife metnine bakmanız gerekir.

Hangi tarihteki Tarife uygulanır?

AAÜT m. 21/1’e göre ücretin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan Tarife esas alınır. Avukatlık Kanunu m. 168’in son fıkrası da aynı yöndedir; bu konuya Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 2020/48 sayılı kararı da değinmektedir.

Güncel Tarife, Türkiye Barolar Birliği tebliği olarak 3 Kasım 2026 tarihli ve 33419 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Madde 24’e göre yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bir önceki Tarife ise 4 Kasım 2025 tarihli ve 33067 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştı. Uygulamada belirleyici olan davanın açıldığı yıl değil, kararın verildiği tarih ve o tarihte yürürlükte bulunan Tarifedir. Karar tarihinin hangi Tarife dönemine denk geldiğini kontrol etmeniz bu yüzden önemlidir.

Uyuşmazlık çıkarsa ya da ücret fahiş görülürse

AAÜT m. 21/2’ye göre vekâlet ücretinin miktarı konusunda uyuşmazlık çıkarsa veya miktar mahkemece fahiş bulunursa, miktar doğrudan mahkemece 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Tarife esas alınarak takdir edilir. Yani sözleşmedeki rakam ne olursa olsun, karşı tarafa yüklenecek ücret mahkemenin Tarifeye dayanan takdirinden çıkar.

Hükmedilen ücret kabul veya reddedilen miktarı geçemez

Tarifenin ilgili hükmünde, hükmedilen ücretin kabul veya reddedilen miktarı geçemeyeceği belirtilir. Pratikte bu, dava değeri düşük olan bir uyuşmazlıkta karşı vekâlet ücretinin dava konusu miktarın üzerine çıkamayacağı anlamına gelir. Bu sınırın uygulandığı durumları ve madde numarasını, dosyanızdaki Tarife metninden ayrıca kontrol etmeniz gerekir.

Maddi tazminat davasının tamamen reddi

Maddi tazminat davasının tamamen reddedilmesi halinde ücret, Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yer alan maktu ücrete göre hükmolunur. Tazminat talebi reddedilen davacı bakımından bu, karşı vekâlet ücretinin nispi değil maktu bir esasa göre belirleneceği anlamına gelir. Maktu tutarı Tarifeden okumanız gerekir.

Manevi tazminat talebi ayrı bir kalemdir

Manevi tazminat davası, maddi tazminat veya parayla değerlendirilebilen başka taleplerle birlikte açılırsa, manevi tazminat için avukatlık ücreti ayrı bir kalem olarak hükmedilir. Bu nedenle tek dilekçede birden fazla talep varsa, hüküm fıkrasında her talep için ayrı ücret görebilirsiniz.

Dava kısmen kazanılırsa ne olur?

Her dava tam kabul veya tam red ile sonuçlanmaz. HMK m. 326/2’ye göre her iki taraf kısmen haklı çıkarsa mahkeme, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır. Oranı mahkeme belirler ve bunu hüküm fıkrasında gösterir. Madde metnine yine Anayasa Mahkemesi’nin 2024/226 sayılı kararından ulaşabilirsiniz.

Maddi tazminat istemli bir davanın kısmen reddinde ayrıca bir sınır vardır: Karşı taraf vekili yararına hükmedilecek ücret, davacı vekili lehine belirlenen ücreti geçemez. Bu hüküm Tarifede yer alır; madde numarasını bu yazıda vermiyoruz, çünkü tam metinden teyit edilmesi gerekir.

Kısmen kabul ve kısmen ret durumunda yargılama giderlerinin ve vekâlet ücretlerinin hesaplanması, dava değerinin ve kabul edilen miktarın ayrıntılarına bağlıdır. Bu hesabı yalnızca genel kurallara bakarak kesin biçimde yapmak mümkün değildir.

Kazanan taraf da gider ödeyebilir: HMK m. 327/1

Kazanan taraf da gider ödeyebilir: HMK m. 327/1

Kaybeden tarafın tüm giderleri ödeyeceği kuralının istisnaları vardır. HMK m. 327/1’e göre davanın gereksiz yere uzamasına veya gider yapılmasına sebep olan taraf, lehine karar verilse bile, karar ve ilam harcı dışındaki giderlerin tamamını veya bir kısmını ödemeye mahkûm edilebilir. Hükmün metni mevzuat.gov.tr’deki HMK sayfasında yer alır.

Bu hüküm, kazanan olmanın her koşulda giderlerin tamamını karşı tarafa yükleme hakkı vermediğini gösterir. Davayı kazanan taraf, süreci gereksiz yere uzatmışsa bu davranışının sonuçlarına katlanabilir.

Dava konusuz kalırsa yargılama giderlerini kim öder?

Dava devam ederken konusuz kalabilir. Örneğin karşı taraf talebi dava sürerken yerine getirmiş olabilir. HMK m. 331/1’e göre bu durumda hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerine hükmeder. Yani ölçü karar anındaki durum değil, dava açıldığı andaki haklılıktır.

Bu kuralın metnine TBMM’nin yayımladığı kanun metninden bakılabilir. Bu bağlantıdaki metin kanunun kabul edildiği hâlini yansıtır ve sonraki değişiklikleri içermez. Güncel madde metni için mevzuat.gov.tr sayfasını esas almanız doğru olur.

İcra takiplerinde ödeme yapılırsa vekâlet ücreti

Dava yolu dışında, icra takiplerinde de vekâlet ücreti gündeme gelir. Bu konu yazının asıl kapsamı dışında olduğu için yalnızca yan not olarak anılacaktır. AAÜT m. 11/4’e göre borçlu ödeme süresi içinde borcunu öderse, Tarifeye göre belirlenen ücretin dörtte üçü takdir edilir. Dava ile icra takibinde uygulanan kuralların aynı olmadığını akılda tutmak gerekir.

Anayasa Mahkemesi’nin bakışı

Kaybeden tarafın yargılama giderlerini ödemesi kuralı, Anayasa Mahkemesi önünde de tartışılmıştır. HMK m. 326/2’nin manevi tazminat davaları yönünden iptali talebini Anayasa Mahkemesi, 2025 Kararlar Dergisi’ndeki kararında incelemiştir. Kararın gerekçesinde kuralın dava açmayı imkânsız kılacak ya da aşırı zorlaştıracak bir yönü bulunmadığı ve Anayasa’ya aykırılık bulunmadığı belirtilmektedir. Dergi metnindeki "iptal" ifadesi, başvuran mahkemenin talebini anlatan bölümde geçer; nihai sonuç aykırılık bulunmaması yönündedir.

Bu karar, özellikle manevi tazminat davası açmayı düşünenler için anlamlıdır: Haklılık oranına göre yargılama gideri paylaştırma kuralı, Anayasa Mahkemesi tarafından anayasaya aykırı bulunmamıştır. Karar tarihi ve esas/karar numarası bu yazıda doğrulanamadığı için, atıf yapmak isteyen okurun dergideki kaydı kontrol etmesi gerekir.

Kararı okurken nelere bakmalısınız?

Gerekçeli kararı eline alan bir taraf için, yargılama giderleri ve vekâlet ücreti bölümü genellikle hüküm fıkrasının sonunda yer alır. Şu noktaları kontrol edebilirsiniz:

  1. Yargılama giderlerinin kime yüklendiği ve hangi oranda paylaştırıldığı.
  2. Vekâlet ücretinin hangi Tarife dönemine göre hesaplandığı ve karar tarihinin hangi Tarifeye denk geldiği.
  3. Ücretin maktu mu nispi mi hesaplandığı; maddi tazminat taleplerinde tam ret halinde maktu esasın uygulanıp uygulanmadığı.
  4. Birden fazla talep varsa, özellikle manevi tazminat için ayrı bir ücrete hükmedilip hükmedilmediği.
  5. Kabul veya reddedilen miktarın üzerinde bir ücretin hükmedilip hükmedilmediği.
  6. Davanın gereksiz uzamasına ilişkin bir değerlendirme yapılıp yapılmadığı.

Karara karşı kanun yoluna başvurmak istiyorsanız, süreler ve başvurulacak merci dosyanın türüne göre değişir. Bu yazı süre hesabı yapmadığından, bu konuda dosyaya özgü bir değerlendirme almanız gerekir.

Bu yazının kapsamı dışında kalan durumlar

Yukarıdaki açıklamalar genel kuralı anlatır. Aşağıdaki başlıklarda ise farklı düzenlemeler söz konusu olabilir ve bu yazıda ele alınmamıştır:

  • Adli yardımdan yararlanan tarafın karşı vekâlet ücretinden sorumluluğu.
  • İdari yargıda ve iş davalarında karşı vekâlet ücreti uygulaması.
  • İlk duruşmada kabul gibi yargılama giderlerini etkileyebilecek özel haller.

Bu konularda ilgili kanun maddelerine ve güncel Tarife metnine doğrudan bakmanız, gerekirse dosyaya özgü hukuki destek almanız yerinde olur.

Özet

Dava kaybedilirse avukatlık ücreti açısından temel kural nettir: HMK m. 326/1 uyarınca aleyhine hüküm verilen taraf yargılama giderlerini öder ve HMK m. 323/1-ğ uyarınca vekille takip edilen davalarda vekâlet ücreti bu giderlerin parçasıdır. Karşı vekâlet ücreti mahkemece AAÜT’ye göre belirlenir, kararın verildiği tarihteki Tarife esas alınır ve miktar Tarifede öngörülen alt ve üst sınırlar içinde kalır. Kısmen kazanma, davanın gereksiz uzatılması ve konusuz kalma gibi hallerde giderlerin paylaşımı değişebilir. Kendi avukatınıza sözleşmeyle kararlaştırdığınız ücret ise bundan ayrı bir yükümlülüktür.

Sık sorulan sorular

Davayı kaybedersem karşı tarafın avukatlık ücretini ödemek zorunda mıyım?

Genel kural olarak evet. HMK m. 326/1'e göre yargılama giderleri aleyhine hüküm verilen taraftan alınır. HMK m. 323/1-ğ vekille takip edilen davalarda vekâlet ücretini bu giderler arasında sayar. Kazanan taraf davasını avukatla takip etmişse, mahkeme karşı vekâlet ücretine hükmeder. Kısmen kazanma, davanın gereksiz uzatılması ve konusuz kalma gibi hallerde sonuç değişebilir.

Karşı vekâlet ücreti ile avukatla yaptığım sözleşmedeki ücret aynı şey midir?

Hayır. Sözleşmedeki ücret avukat ile müvekkil arasındaki anlaşmayla belirlenir. Karşı vekâlet ücreti ise mahkemece Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre hükmedilen bir yargılama giderdir. Avukatlık Kanunu m. 164'e göre dava sonunda karşı tarafa yüklenen vekâlet ücreti avukata aittir.

Karşı vekâlet ücretinin miktarı nasıl belirlenir?

AAÜT m. 3/1'e göre karşı tarafa yüklenecek ücret Tarifede yazılı miktardan az, üç katından çok olamaz. Hâkim, avukatın emeğini, çabasını, işin önemini ve niteliğini, davanın süresini dikkate alır. Ücretin takdirinde, hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan Tarife esas alınır. Hükmedilen ücret ayrıca kabul veya reddedilen miktarı geçemez.

Dava kısmen kabul edilirse yargılama giderleri nasıl paylaşılır?

HMK m. 326/2'ye göre her iki taraf kısmen haklı çıkarsa mahkeme, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır. Maddi tazminat istemli davanın kısmen reddinde ise karşı taraf vekili yararına hükmedilecek ücret, davacı vekili lehine belirlenen ücreti geçemez.

Dava konusuz kalırsa yargılama giderlerini kim öder?

HMK m. 331/1'e göre dava konusuz kalırsa hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerine hükmeder. Burada belirleyici olan, davanın açıldığı andaki haklılık durumudur.

İlgili yazılar