Özgür Önder

10 Yıllık Kiracının Tahliyesi: Tahliye Davası ve Süreler

10 Yıllık Kiracının Tahliyesi: Tahliye Davası ve Süreler

10 yıllık kiracının tahliyesi konusunda ilk bilmeniz gereken şudur: kira ilişkisinin on yıla ulaşması, kiracının kendiliğinden çıkması anlamına gelmez. Türk Borçlar Kanunu’na göre kiraya veren, on yıllık uzama süresi sona erdikten sonra, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce bildirimde bulunursa herhangi bir sebep göstermeden sözleşmeye son verebilir (TBK m. 347/1, son cümle). Bildirimin zamanında ve usulüne uygun yapılması bu nedenle belirleyicidir. Kiracı bundan sonra da taşınmazı boşaltmazsa, sonraki adımların nasıl işleyeceği ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu yazıda kanunun temel kuralını, on yıl şartının nasıl okunduğunu, belirsiz süreli sözleşmelerdeki durumu, eski sözleşmelere ilişkin geçiş hükmünü ve on yıl dolmamış kiracılar için kanunda öngörülen diğer tahliye yollarını sade bir dille ele alıyoruz. Metin, yalnızca resmî kaynaklarda doğrulanabilen bilgilere dayanır. Doğrulanamayan noktalar ayrıca belirtilmiştir ve yazı kişiye özel hukuki görüş niteliği taşımaz.

Temel kural: Süre bitti diye kiracı çıkarılamaz

Konut ve çatılı işyeri kiralarında belirli süreli sözleşmenin süresi dolduğunda ne olacağı TBK m. 347/1’de düzenlenmiştir. Kiracı, sözleşme süresinin bitiminden en az 15 gün önce bildirimde bulunmazsa sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzamış sayılır. Kiraya veren ise sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Madde metnine Anayasa Mahkemesi’nin ilgili karar dosyasındaki alıntıdan ve mevzuat.gov.tr’deki Türk Borçlar Kanunu metninden ulaşabilirsiniz.

Bu kural, kiracıyı tahliye etmenin en kolay yolu arayan kiraya verenler için önemli bir sınır çizer. Sözleşmede yazan bitiş tarihi gelmiş olsa bile, kiraya veren sırf süre doldu diye tahliye talep edemez. Ya kanunun saydığı bir tahliye sebebi bulunmalı ya da on yıllık uzama süresi kuralı işletilebilmelidir. Süre bitimi tek başına yeterli sayılmaz.

Kiracı açısından tablo tersidir. Kiracı, belirli süreli sözleşmenin bitiminden en az 15 gün önce bildirim yaparak sözleşmeyi bitirebilir. Bildirim yapmazsa sözleşme bir yıl uzar. Bu asimetri, kanunun konut ve çatılı işyeri kiracısını koruyan yaklaşımını yansıtır.

On yıllık uzama süresi sonunda sebepsiz sona erdirme

Kiracıyı koruyan kuralın bir istisnası vardır. TBK m. 347/1’in son cümlesine göre kiraya veren, on yıllık uzama süresi sonunda, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeden sözleşmeye son verebilir. Bu maddeyi uygularken iki unsura birlikte bakmanız gerekir:

  • On yıllık uzama süresinin dolmuş olması. Süre dolmadan bu yoldan sebepsiz sona erdirme mümkün değildir.
  • Bildirimin her uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce yapılması. Bildirim geç kalırsa o uzama yılı için hak kullanılamaz ve sözleşme bir yıl daha devam eder.

Aynı Anayasa Mahkemesi dosyasında aktarılan madde gerekçesine göre, kiraya verenin on yıllık sürenin dolmasıyla sebep göstermeden ve tazminat ödemeden sözleşmeyi sona erdirebilmesi, kiracıyı koruma ilkesi ile kiraya verenin haklı menfaatinin dengelenmesi amacıyla düzenlenmiştir. Yani kanun koyucu, çok uzun süren kira ilişkilerinde kiraya verene bir çıkış yolu bırakmak istemiştir.

Bildirim süresini nasıl düşünmelisiniz?

Kural, “her uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce” bildirim yapılmasını arar. Uzama yılı sizin kira yılınızın bitiş gününe bağlıdır. Bu nedenle kira başlangıç tarihini ve sözleşmenin hangi tarihte yeni bir yıla uzadığını net biçimde belirlemeniz gerekir. Bildirimi son güne bırakmamak, olası bir tartışmada size pay bırakır.

Bildirimin şekli konusunda dikkatli olmak gerekir. Bu araştırmada, bildirimin noter ihtarı gibi belirli bir şekle bağlı olup olmadığı yazılı kaynaklarla doğrulanamamıştır. Bu yüzden zorunlu şekil konusunda kesin bir şey söylemiyoruz. Pratik açıdan, bildirimin yazılı yapılması ve ulaştığının ispatlanabilmesi sizin yararınızadır. Şekil ve ispat konusunu işlem yapmadan önce güncel mevzuat ve uygulama üzerinden mutlaka kontrol edin.

Bildirimden sonra ne olur?

Bildirimin süresinde yapılması, sözleşmenin ilgili uzama yılının sonunda sona ermesi için gereken şartı oluşturur. Kiracı taşınmazı kendiliğinden teslim etmezse, tahliyenin hangi yolla ve hangi süre içinde zorlanacağı ayrı bir sorudur. Bildirimden sonra dava açma süresi ve görevli mahkeme bu araştırmada yazılı olarak doğrulanamadı. Bu nedenle bu yazıda belirli bir dava süresi veya mahkeme adı vermiyoruz. Bu noktada güncel mevzuatı ve yargı uygulamasını doğrudan incelemeniz gerekir.

“10 yıl” nasıl sayılır?

Pratikte en çok tartışılan konu on yıllık sürenin hesabıdır. Kanun metni “on yıllık uzama süresi” ifadesini kullanır. Sürenin kira başlangıcından mı, yoksa ilk kira yılından sonraki uzama yıllarından mı hesaplanacağı sorusu bu yazı için yapılan araştırmada bir Yargıtay içtihadıyla desteklenemedi. Bu nedenle bu konuda kesin bir hesap yöntemi sunmuyor, karar numarası da göstermiyoruz.

Bu belirsizlik size şunu söyler: on yılın dolduğunu varsaydığınız tarih ile mahkemenin kabul edeceği tarih farklı çıkabilir. Bildirimi gönderirken bu farkı hesaba katmanız, gerekirse bildirimi bir sonraki uzama yılına yetiştirmeyi düşünmeniz mantıklı olabilir. Bunun için sözleşmenin ilk tarihini, varsa sonraki yenilemeleri ve taraflar arasındaki yazışmaları bir araya getirin.

Belirsiz süreli sözleşmelerde durum

Bütün kira sözleşmeleri belirli süreli yapılmaz. TBK m. 347/2’ye göre belirsiz süreli kira sözleşmelerinde kiracı her zaman, kiraya veren ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilir. Madde metni Anayasa Mahkemesi dosyasında bu şekilde yer almaktadır.

Burada dikkat edilecek fark şudur. Belirli süreli sözleşmede ölçü, on yıllık uzama süresinin dolması ve her uzama yılının bitiminden önce 3 aylık bildirimdir. Belirsiz süreli sözleşmede ise kiranın başlangıcından on yıl geçmesi ve genel hükümlere göre fesih bildirimi aranır. Genel hükümlerdeki fesih bildirim süresi ve ayrıntıları bu yazıda ele alınmamıştır. Sözleşmenizin hangi türde olduğunu başta netleştirmeniz gerekir.

Eski sözleşmeler için geçiş hükmü

Yeni Türk Borçlar Kanunu’ndan önce kurulmuş kira ilişkileri için ayrı bir geçiş hükmü vardır. 6101 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesine göre TBK m. 347/1’in son cümlesi, bir defaya mahsus olmak üzere, on yıllık uzama süresi dolmuş sözleşmelerde yürürlük tarihinden itibaren 2 yıl sonra uygulanır. Uzama süresi dolmamış ve kalan süresi 5 yıldan kısa olan sözleşmelerde ise 5 yıl sonra uygulanır. Bu hüküm de Anayasa Mahkemesi karar dosyasında alıntılanmaktadır. Kanunların yayım kaydı için Türk Borçlar Kanunu’nun Resmî Gazete sayfasına ve 6101 sayılı Kanun’un Resmî Gazete sayfasına bakabilirsiniz.

Geçiş hükmü, 10 yıl uygulamasının eski sözleşmelere nasıl yansıdığını gösterir. Ancak bu yazıda yürürlük tarihlerini doğrulamadığımız için hesabı sizin yerinize yapmıyoruz. Eski bir sözleşmeniz varsa, ilgili tarihleri mevzuat.gov.tr üzerinden doğrulayarak kendi sözleşmenize uygulamanız gerekir.

Anayasa Mahkemesi denetimi

Anayasa Mahkemesi denetimi

On yıl kuralının Anayasa’ya uygunluğu da gündeme gelmiştir. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası’ndaki kayıtta 6098 sayılı Kanun’un 347. maddesi için sonuç “ilk inceleme, ret” olarak görünür. Gerekçe alanında “On yıl yasağı” ifadesi ve dayanak olarak Anayasa m. 152 yer almaktadır. Bu, m. 347 hakkındaki bir itiraz başvurusunun reddedildiğini gösterir. Kayıt özetinde karar tarihi ve sayısı bulunmadığı için bunlar bu yazıda belirtilmemiştir. Bu kayıt, kural hakkında daha fazla yorum yapmak için yeterli bir temel sunmaz.

On yıl dolmamışsa kiracı çıkarma yolları

Kiracıyı tahliye etmenin en kolay yolu arayanların çoğu henüz on yıllık uzama süresini doldurmamış bir ilişkiyle karşı karşıyadır. Bu durumda kanunda sayılan belirli sebeplerden birinin gerçekleşmesi gerekir. Kaynaklarla doğrulanabilen iki yol aşağıda anlatılıyor.

Yeni malikin gereksinimi (TBK m. 351)

Kiralananı sonradan edinen kişi, kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu kişiler için konut ya da işyeri gereksinimi sebebiyle kiralananı kullanma zorunluluğu varsa bu yola başvurabilir. TBK m. 351’e göre yeni malik, edinme tarihinden başlayarak 1 ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirir. Sözleşmeyi bildirimden 6 ay sonra açacağı bir davayla sona erdirebilir.

Yeni malik isterse bu hakkı, sözleşme süresinin bitiminden başlayarak 1 ay içinde açacağı dava yoluyla da kullanabilir. Maddede iki ayrı yol vardır: önce yazılı bildirim ve altı ay sonra dava, ya da sözleşme süresinin bitiminden itibaren bir ay içinde dava. Her iki halde de süreler kısadır. Bu nedenle edinme tarihini, bildirim tarihini ve sözleşmenin bitiş tarihini en baştan not etmeniz gerekir.

Yazılı tahliye taahhüdü (TBK m. 352)

Kiracının kiralananı belli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlenmesi, ikinci yoldur. TBK m. 352’ye göre kiracı, kiralananın tesliminden sonra kiraya verene karşı kiralananı belli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlenmiş ve boşaltmamışsa, kiraya veren sözleşmeyi bu tarihten başlayarak 1 ay içinde icraya başvurarak veya dava açarak sona erdirebilir.

Burada iki noktaya dikkat edin. Birincisi, taahhüdün kiralananın tesliminden sonra verilmiş olması gerekir. Sözleşme imzalanırken önceden alınan bir boşaltma taahhüdü bu yola dayanak yapılmaya elverişli olmayabilir. İkincisi, süre bir aydır ve taahhüt edilen tarihten başlar. Bu sürenin hak düşürücü nitelikte olup olmadığı kaynakta açıkça yazmamaktadır. Süreyi kaçırma riskini göze almamanız ve bu noktayı ayrıca doğrulamanız gerekir.

Kiraya verenin kendi gereksinimi ve diğer sebepler

TBK m. 350, kiraya verenin gereksinimi, yeniden inşa ve imar gibi sebepleri düzenleyen maddedir. Bu maddenin tam metnini ve sürelerini bu araştırmada okuyamadığımız için ayrıntı vermiyoruz. Kendi konut veya işyeri ihtiyacınıza dayanmayı düşünüyorsanız, madde metnini mevzuat.gov.tr üzerinden doğrudan okumanız ve güncel uygulamayı kontrol etmeniz gerekir. Kira artırımı veya diğer kira sebeplerine ilişkin süre ve rakamlara da bu yazıda yer verilmemiştir.

Kiracıyı tahliye etmenin en kolay yolu hangisi?

Bu soru için tek bir cevap yoktur, çünkü yol hukuki durumunuza göre belirlenir. Kaynaklarla doğrulanabilen çerçeve şöyle özetlenebilir:

  1. Kiracı yazılı bir tahliye taahhüdü vermişse ve bu taahhüt teslimden sonra alınmışsa, TBK m. 352 kapsamında taahhüt edilen tarihten itibaren 1 ay içinde icra veya dava yolu açıktır.
  2. Taşınmazı sonradan edinmişseniz ve ihtiyaç şartları varsa, TBK m. 351 kapsamındaki yazılı bildirim ve dava seçenekleri değerlendirilebilir.
  3. On yıllık uzama süresi dolmuşsa, TBK m. 347/1 uyarınca her uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce yapılacak bildirimle sebep göstermeden sona erdirme mümkündür.
  4. Bunların hiçbiri yoksa, sırf sözleşme süresi doldu diye tahliye istenemez.

“En kolay” yol, olayınızda hangi şartların sağlandığına bağlıdır. Hazırlık yapmadan alınacak bir adım, süre kaçırılması nedeniyle bir yıl daha beklemenize neden olabilir. Bu yüzden önce belgeleri toplayın, ardından hangi maddenin uygulanabileceğine karar verin.

İcra yoluyla tahliye ve temyiz

Kira ilişkisinde tahliye bazen icra yoluyla gündeme gelir. Yargıtay Büyük Genel Kurulu’nun 26/06/2025 tarih ve 1 sayılı iş bölümü kararında, İcra ve İflas Kanunu’nun kira alacağı ve tahliyeye ilişkin bölümündeki hükümlerden kaynaklanan itirazın kaldırılması ve tahliyeye ilişkin icra mahkemesi kararlarının, tacirler arasında ise 11. Hukuk Dairesi’nin görev alanında sayıldığı görülür.

Bu bilgi yalnızca temyiz aşamasındaki görev dağılımıyla ilgilidir. Tahliyenin şartlarını belirleyen bir içtihat değildir. Bu araştırmada on yıl kuralına ilişkin bir Yargıtay kararı da bulunamamıştır. Bu nedenle yazıda tahliyenin esasına dair bir içtihat göstermiyoruz.

Tahliye öncesi ve sonrası pratik noktalar

Tahliye sürecinde hem kiraya veren hem kiracı tarafında birtakım işlemler gündeme gelir. Depozito iadesi bunların başında gelir. Tahliye sonrası depozitonun nasıl iade edildiğini kira depozitosu iadesi yazımızda bulabilirsiniz. Taraflar arasındaki uyuşmazlıkta dava dışı çözüm yollarını merak ediyorsanız kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk konulu yazımız da yardımcı olabilir.

İşleme geçmeden önce şu kontrol listesini kullanabilirsiniz:

  • Sözleşmenin başlangıç tarihi, süresi ve varsa yenilemeleri.
  • Sözleşmenin belirli mi, belirsiz süreli mi olduğu.
  • On yıllık uzama süresinin hangi tarihte dolduğu ve bir sonraki uzama yılının bitiş tarihi.
  • Bildirimin hangi tarihte, hangi yöntemle yapılacağı ve ispat belgeleri.
  • Taşınmazın sonradan edinilip edinilmediği ve edinme tarihi.
  • Kiracıdan alınmış bir tahliye taahhüdü varsa, kiralananın tesliminden sonra verilip verilmediği ve taahhüt edilen tarih.

Doğrulanması gereken noktalar

Bu yazı, yalnızca resmî kaynaklarda doğrulanabilen bilgileri içerir. Aşağıdaki konular için ek kontrol yapmanız gerekir:

  • TBK m. 347, 351 ve 352’nin yürürlük tarihi.
  • Bildirimin şekli (örneğin noter ihtarı gerekip gerekmediği), bildirimden sonra dava açma süresi ve görevli mahkeme.
  • On yıllık sürenin kira başlangıcından mı yoksa uzama yıllarından mı sayılacağı.
  • TBK m. 350’nin tam metni ve süreleri.
  • TBK m. 352’deki bir aylık sürenin hak düşürücü niteliği.
  • Tahliye davasının ne kadar sürdüğüne ilişkin bilgiler. Bu konuda kaynaklı bir veri bulunmadığı için süre veya rakam verilmemiştir.

Sonuç olarak, on yıl dolması tek başına tahliye sebebi değildir. Kiraya verenin sebep göstermeden sözleşmeye son verebilmesi için on yıllık uzama süresinin dolması ve her uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce bildirim yapılması gerekir. Bu şartlar yoksa, kanunun saydığı diğer sebeplere bakılır. Her halde belge ve süre takibini dikkatle yapmanız gerekir.

Sık sorulan sorular

On yıl dolunca kiracı kendiliğinden çıkmak zorunda mı kalır?

Hayır. Kiracının on yıl dolduğu için kendiliğinden çıkması gerekmez. TBK m. 347/1'e göre kiraya veren, on yıllık uzama süresi sonunda, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce bildirimde bulunursa sebep göstermeden sözleşmeye son verebilir. Bildirim yapılmazsa sözleşme devam eder.

Kiraya veren sırf kira süresi bitti diye tahliye isteyebilir mi?

Hayır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Kiracı süre bitiminden en az 15 gün önce bildirimde bulunmazsa sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzamış sayılır. Tahliye için kanunda sayılan bir sebep ya da on yıllık uzama süresi kuralı gerekir.

Kiracıyı tahliye etmenin en kolay yolu nedir?

Tek bir en kolay yol yoktur. Kiracının teslimden sonra verdiği yazılı bir tahliye taahhüdü varsa TBK m. 352 kapsamında taahhüt tarihinden itibaren 1 ay içinde icra veya dava yolu kullanılabilir. Taşınmaz sonradan edinilmişse TBK m. 351 devreye girebilir. On yıllık uzama süresi dolmuşsa 3 aylık bildirim kuralı uygulanır.

Tahliye taahhüdü her zaman geçerli midir?

Hayır. TBK m. 352'ye göre taahhüdün kiralananın tesliminden sonra, yazılı olarak ve belli bir boşaltma tarihi göstererek verilmiş olması gerekir. Kiracı bu tarihte boşaltmazsa kiraya veren, tarihten itibaren 1 ay içinde icraya başvurabilir veya dava açabilir.

Yeni malik kiracıyı ne zaman çıkarabilir?

Taşınmazı sonradan edinen kişi, kendisi veya yakınları için konut ya da işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa, edinme tarihinden başlayarak 1 ay içinde durumu kiracıya yazılı bildirir. Sözleşmeyi bildirimden 6 ay sonra açacağı davayla sona erdirebilir. Ayrıca sözleşme süresinin bitiminden başlayarak 1 ay içinde dava açma yolu da vardır (TBK m. 351).

İlgili yazılar