Mesafeli Satışta Cayma Hakkı Nasıl Kullanılır?

İnternetten, telefonla ya da başka bir uzaktan iletişim aracıyla yaptığınız alışverişte cayma hakkını kullanmak için 14 gün içinde, gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden satıcıya bildirimde bulunmanız yeterlidir. Bu kural 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 48. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alır. Bildirimin süre içinde satıcıya veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterli sayılır; malın süre içinde satıcıya ulaşması gerekmez. Bu yazıda sürenin ne zaman başladığını, bildirimin nasıl yapıldığını, iade sürecini ve cayma hakkı istisnalarını bulabilirsiniz.

Mesafeli satışta cayma hakkı nedir?

Cayma hakkı, tüketicinin kurulmuş bir sözleşmeden tek taraflı olarak dönebilmesini sağlayan yasal bir haktır. Kanun metnine göre tüketici, 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden cayabilir. Düzenleme için 6502 sayılı Kanun’un mevzuat.gov.tr sayfasına bakabilirsiniz. Ayrıntılar ise Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nde yer alır.

Bu hak mesafeli sözleşmelere ilişkindir. Ticaret Bakanlığı’nın cayma hakkı broşürüne göre mağazaya gidip ürünü görerek satın aldığınızda kanuni bir cayma hakkınız bulunmaz. Bazı firmalar kendi inisiyatifleriyle bu hakkı tanıyabilir, ancak bu durumda koşulları firmanın belirlediği kurallar çerçevesinde değerlendirilir.

14 gün cayma hakkı ne zaman başlar?

Ticaret Bakanlığı Tüketici Bilgi Rehberi’ne göre süre, mal satışlarında malın tesliminden, hizmet sözleşmelerinde ise sözleşmenin kurulduğu andan itibaren işlemeye başlar. Yönetmelikteki ilgili hükme göre mal teslimli sözleşmelerde süre, sizin veya sizin belirlediğiniz üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün başlar.

Bazı durumlarda başlangıç günü farklılaşır:

• Sipariş birden fazla parçadan oluşuyorsa süre son parçanın teslim alındığı günden başlar.
• Tek siparişle ayrı ayrı teslim edilen mallarda süre son malın teslim alındığı günden başlar.

Bu ayrıntılar, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği metninde da görülebilir. Ayrıca rehbere göre sözleşmenin kurulmasından teslime kadar geçen sürede de her zaman cayabilirsiniz; malın elinize ulaşmasını beklemeniz gerekmez.

Cayma bildirimi nasıl yapılır?

Yönetmeliğin 11. maddesine göre bildirim, cayma süresi dolmadan yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile satıcıya, sağlayıcıya ya da aracı hizmet sağlayıcıya yöneltilmelidir. E-posta, noter aracılığıyla gönderilen ihtarname ya da kayıt altına alınabilen başka bir yazılı yol bu amaçla kullanılabilir. Bildirimde Yönetmelik ekindeki formu kullanabilir veya cayma kararınızı açıkça bildiren bir beyanda bulunabilirsiniz.

Satıcı internet sitesinde cayma için bir seçenek sunmuşsa bu yolu kullanabilirsiniz. Böyle bir durumda satıcı, talebin kendisine ulaştığına dair teyidi size derhal iletmek zorundadır. Platformlarda ise Bakanlık rehberine göre bildirimi platformdaki sistem üzerinden yapmanız mümkündür. Güncel metin için Yönetmeliğin mevzuat.gov.tr’deki konsolide metnine bakılabilir.

Yönetmelikte cayma hakkının kullanıldığını ispat yükümlülüğü tüketiciye aittir. Bu nedenle bildirimi, tarihi ve içeriği kayıt altına alınabilecek bir yolla yapmak ve gönderim kanıtını saklamak yerinde olur.

Cayma sonrası iade ve ürünün geri gönderilmesi

Rehbere göre satıcı, teslimat masrafları dahil tüm ödemeleri 14 gün içinde iade etmelidir. İade, sizin kullandığınız ödeme aracına uygun biçimde yapılır, ek masraf getirmez ve ödemeyi taksitle yapmış olsanız bile tek seferde gerçekleştirilir. Siz de cayma bildirimini yönelttiğiniz tarihten itibaren 14 gün içinde malı geri göndermelisiniz.

Alışveriş bir platform üzerinden yapılmış ve bedeli platform tahsil etmişse, teslimden sonra bedelin satıcıya aktarıldığı durum hariç, platform iadeden satıcıyla birlikte müteselsilen sorumludur. Mal tesliminden önce cayarsanız platform, bildirimin kendisine ulaştığı tarihten itibaren 14 gün içinde teslim masrafları dahil tüm ödemeleri iade etmek zorundadır.

Ödeme zamanıyla ilgili bir kural da vardır. Kanunun 48. maddesinin altıncı fıkrasına göre cayma süresi dolmadan satıcı, sizden herhangi bir isim altında ödeme yapmanızı veya sizi borç altına sokan bir belge vermenizi isteyemez. 7392 sayılı Kanun’la eklenen cümlelere göre bu yasağa rağmen alınan bedel derhal iade edilir. Tüketiciyi borç altına sokan her belge de tüketici yönünden geçersizdir.

Ürünü denemek cayma hakkını ortadan kaldırır mı?

Kanunun 48. maddesinin dördüncü fıkrası ve Yönetmelik uyarınca, cayma süresi içinde malı işleyişine, teknik özelliklerine ve kullanım talimatlarına uygun biçimde kullandığınız takdirde oluşan değişiklik ve bozulmalardan sorumlu olmazsınız. Ticaret Bakanlığı da deneme amaçlı mutat kullanımın cayma hakkını ortadan kaldırmadığını belirtmektedir. Ürünü bu sınırların ötesinde kullanır veya hasar verirseniz tartışma çıkabilir. Bu yüzden ürünü ambalajı ve aksesuarlarıyla birlikte, gereksiz kullanımdan kaçınarak saklamanız önerilir.

Bilgilendirme yapılmadıysa süre uzar mı?

Evet. Kanuna göre cayma hakkı konusunda sizi bilgilendirdiğini ispat yükümlülüğü satıcıdadır. Gerektiği şekilde bilgilendirme yapılmamışsa 14 günlük süreyle bağlı olmazsınız. Bu süre her hâlükârda cayma süresinin bittiği tarihten itibaren 1 yıl sonra sona erer. Yönetmelikte, bilgilendirmenin bu 1 yıllık süre içinde yapılması halinde 14 günlük sürenin bilgilendirmenin gereği gibi yapıldığı günden itibaren işlemeye başlayacağı da düzenlenmiştir.

Cayma hakkı istisnaları

Yönetmeliğin 15. maddesi, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça cayma hakkının kullanılamayacağı sözleşmeleri sayar. Bu madde için Yönetmeliğin konsolide metni esas alınmalıdır. Maddedeki bazı istisnalar şunlardır:

• Fiyatı finansal piyasa dalgalanmalarına bağlı olan ve satıcının kontrolünde bulunmayan mal veya hizmetler.
• Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar.
• Belirli bir tarihte veya dönemde yapılması gereken konaklama, eşya taşıma, araba kiralama, yiyecek-içecek tedariki ve eğlence veya dinlenme amaçlı boş zaman hizmetleri.
• Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler veya tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallar. Rehber bu konuda indirilen müzik, film ve programları örnek verir.
• Cayma süresi bitmeden, tüketicinin onayıyla ifasına başlanan hizmetler.

Bu liste maddenin tamamı değildir. Madde birden fazla bent içerir ve zaman içinde değiştirilmiştir. Örneğin 23 Ağustos 2022 tarihli Resmî Gazete’deki değişiklikle maddeye yeni bentler eklenmiş, bunlar arasında tescili zorunlu taşınırlar ile kayıt veya tescil zorunluluğu bulunan insansız hava araçlarına ilişkin sözleşmeler de yer almıştır. Bu bentlerin uygulanması ertelenmiş, 10 Ağustos 2024 tarihli düzenleme ertelemeyi 1/1/2026’ya uzatmıştır. 24 Mayıs 2025 tarihli değişiklik ise 15. maddenin birinci fıkrasının (i) bendini yürürlükten kaldırmıştır. Aldığınız ürün veya hizmetin istisna kapsamında olup olmadığını, işlem tarihinde yürürlükte olan metne bakarak kontrol etmeniz gerekir.

Bakanlık rehberi, bazı ürünlerin istisna kapsamında olmadığını ve bu ürünlerde de cayılabildiğini belirtmektedir. Bu nedenle satıcının sitesinde "iade edilmez" yazması tek başına cayma hakkını ortadan kaldırmaz. Rehbere göre, uçak bileti alırken otomatik seçili sunulan yemek veya koltuk seçimi gibi ek hizmetler için ödeme yapılmışsa iade yapılması gerekir.

Teslim gecikmesi ve finansal hizmetler

Teslim gecikmesi cayma hakkından ayrı bir konudur. Kanunun 48. maddesinin üçüncü fıkrasına göre mal satışlarında teslim süresi her hâlükârda 30 günü geçemez. Satıcı bu süre içinde edimini yerine getirmezse sözleşmeyi feshedebilirsiniz. Bu, 14 günlük cayma süresine bağlı olmayan bir haktır.

Finansal hizmetlere ilişkin mesafeli sözleşmeler ise ayrı bir düzene tabidir. Kanunun 48. maddesinin beşinci fıkrası ve Finansal Hizmetlere İlişkin Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği bu sözleşmeler için ayrıca incelenmelidir.

Uygulamada dikkat edilecek noktalar

• Teslim tarihini kargo kaydı veya teslim tutanağıyla belgeleyin.
• Bildirimi süre dolmadan yapın ve gönderim kanıtını saklayın.
• Ürünü ambalajı ve aksesuarlarıyla, talimatlara uygun kullanım sınırları içinde tutun.
• Ödeme iadesini 14 günlük süre bakımından takip edin; iade gelmezse yazılı başvurularınızı saklayın.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut bir uyuşmazlıkta sözleşme koşulları, teslim tarihleri ve ürünün niteliği sonucu değiştirebilir.

Sık sorulan sorular

Cayma hakkı için gerekçe göstermem gerekir mi?

Hayır. 6502 sayılı Kanun'un 48. maddesine göre 14 gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden cayabilirsiniz. Bildirimin bu süre içinde satıcıya veya sağlayıcıya yöneltilmesi yeterlidir.

14 günlük süre ne zaman başlar?

Mal satışlarında malı sizin veya sizin belirlediğiniz üçüncü kişinin teslim aldığı günden, hizmet sözleşmelerinde sözleşmenin kurulduğu günden başlar. Birden fazla parçadan oluşan mallarda süre son parçanın teslim alındığı günden işler.

Cayma bildirimini nasıl yapmalıyım?

Bildirim, süre dolmadan yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla yapılmalıdır. Yönetmelik ekindeki formu veya cayma kararını açıkça bildiren bir beyanı kullanabilirsiniz. Ispat yükü tüketicide olduğundan bildirimin kaydını saklamanız önemlidir.

Satıcı cayma hakkını bildirmediyse ne olur?

Bilgilendirmeyi yaptığını ispat yükümlülüğü satıcıdadır. Gereği gibi bilgilendirme yapılmamışsa 14 günlük süreyle bağlı olmazsınız. Bu süre her hâlükârda cayma süresinin bittiği tarihten itibaren 1 yıl sonra sona erer.

Her üründe cayma hakkı kullanılabilir mi?

Hayır. Yönetmeliğin 15. maddesi, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça cayma hakkının kullanılamayacağı sözleşmeleri sayar. Kişiye özel hazırlanan mallar ve anında ifa edilen elektronik hizmetler bunlar arasındadır. Her somut durumda güncel metin kontrol edilmelidir.